Dagopvang Nieuwe Boteringestraat

Informatie over de besluitvorming, planning en participatie rondom de verhuizing van de dagopvang van het Leger des Heils naar de Nieuwe Boteringestraat 28-30.

Waar staan we nu

  • Het collegebesluit is genomen op 24 maart 2026.
  • Op 6 mei 2026 heeft de raad besloten over de kredietaanvraag.
  • In augustus 2026 zijn we gestart met de verbouwing en verduurzaming van het pand.
  • De huidige stap is het uitvoeren van de besluiten die op de Plandag gemaakt zijn door de buurt.
     

Waarom een dagopvang en waarom deze locatie

  • De gemeente heeft een wettelijke taak rond zorg en begeleiding voor dak- en thuisloze mensen.
  • De huidige locatie (Spilsluizen) wordt op korte termijn beëindigd en is te klein. Er is behoefte aan een plek nabij de binnenstad i.v.m. veiligheid/openbare orde/volksgezondheid.
  • Zie toelichting op de locatieverkenning onder documenten en besluiten op deze pagina.

Voor wie is de dagopvang?

De opvang is bedoeld voor mensen zonder vaste woonplek of in een kwetsbare situatie. Dat kan komen door dakloosheid, geldproblemen of andere persoonlijke omstandigheden. Er komen dagelijks zo’n 50 tot 75 bezoekers. 

Het Leger des Heils zorgt voor een open en respectvolle omgeving waar iedereen welkom is. Je hoeft je niet van tevoren aan te melden, maar er zijn wel huisregels om het veilig en prettig te houden.

Er wordt veel samengewerkt met andere organisaties en hulpverleners. Zij helpen bezoekers bijvoorbeeld met het zoeken naar woonruimte, hulp bij verslaving of een traject richting werk.

Wat biedt de dagopvang?
  • Een kop koffie, iets te eten en een douche.
  • Een praatje en contact met hulpverleners.
  • Hulp bij het zoeken naar een woning, werk of dagbesteding.
  • Ondersteuning bij verslaving of andere problemen.
Wat zijn de openingstijden?
  • 1 mei t/m 31 oktober: 10:30 - 17:30 uur
  • 1 november t/m 30 april: 10:00 - 19:00 uur

Zo sluiten ze goed aan op de nachtopvang aan de Sontweg, waar mensen ’s nachts kunnen slapen.

Is dit ook nachtopvang?

Nee, dit is geen nachtopvang. De dagopvang is overdag geopend. 

Komen er ook mensen met verslaving/psychische problemen?

De dagopvang is bedoeld voor een kwetsbare doelgroep. Een deel van de bezoekers heeft te maken met bijvoorbeeld psychische problemen of verslaving. Het Leger des Heils heeft veel ervaring met de begeleiding van deze doelgroep, waarbij wordt ingezet op structuur, toezicht en passende ondersteuning.

Waar vind ik meer informatie over de opvang van dak- en thuislozen in Groningen?

Steeds meer mensen raken dak- of thuisloos, ook in Groningen. De gemeente Groningen werkt daarom samen met andere organisaties om dit te voorkomen en om mensen zonder woning zo snel mogelijk te helpen. 

Lees meer op de pagina opvang dak en thuislozen.

Veiligheid, toezicht en verantwoordelijkheden

De gemeente Groningen en het Leger des Heils doen er samen met andere hulporganisaties alles aan om overlast te voorkomen. 

  • In de dagopvang werken professionele begeleiders en vrijwilligers.
  • Er is regelmatig contact met hulpverleners, de wijkagent en handhaving. Zij komen vaak langs op de locatie.
  • Er zijn huisregels voor binnen en buiten, zodat het veilig en prettig blijft voor iedereen. Als iemand zich daar niet aan houdt, gaan we daarover in gesprek.
  • In het gebouw komen ook kantoren van organisaties die werken met dak- en thuisloze mensen. Zo is hulp dichtbij en kunnen we snel samenwerken.

Risicoanalyse

De gemeente heeft een risicoanalyse opgesteld.

Integraal veiligheidsplan

Voor deze locatie maken we een veiligheidsplan samen met buurtbewoners en organisaties waarmee we samenwerken.

In het najaar 2026 organiseren we een bewonersbijeenkomst over het concept veiligheidsplan. Buurtbewoners ontvangen hiervoor een uitnodiging.

Contact bij vragen of overlast

Medewerker dagopvangOp de nieuwe locatie is een medewerker aanwezig. Deze persoon is het eerste aanspreekpunt voor mensen uit de buurt en andere betrokkenen. Het telefoonnummer delen we vooraf met de buurt.
Meldpunt Overlast en ZorgBel 050 587 58 85. Bereikbaar van maandag tot en met vrijdag, van 10:00 tot 17:00 uur. U kunt ook een bericht sturen.
Online melden bij de gemeenteU krijgt binnen 7 dagen een reactie. Dringende meldingen pakken we direct op.
PolitieBij ernstige overlast 0900 8844.
Bij acuut gevaar 112.

Participatie Nieuwe Route

Na het collegebesluit op 24 maart 2026 heeft de participatie een vervolg gekregen in de vorm van de Nieuwe Route. 

De gemeente Groningen en het Leger des Heils vinden het belangrijk om de dagopvang zo goed mogelijk in te passen in de buurt. We willen bezoekers de plek bieden die zij zo hard nodig hebben, maar ook dat bewoners en ondernemers hier prettig kunnen wonen en werken. 

De betrokken partijen zijn gestart met het opzetten en uitvoeren van de plannen. Er is een bewonersoverleg waarin we de voortgang hiervan bespreken en betrokken bewoners advies meegeven.

Hieronder ziet u de voortgang van de plannen Nieuwe Route. 

Voortgang plannen

1. Periodiek omgevingsoverleg

Na de Nieuwe Route zullen we starten met een omgevingsoverleg, geïnitieerd vanuit het Leger des Heils. In dit overleg komen het Leger des Heils, buurtbewoners, de gemeente en andere partners samen. 

We wisselen informatie uit en stemmen acties op elkaar af. Op de Plandag zijn ook besluiten genomen over hoe dit overleg eruit moet zien en wat er besproken zal worden. 

Bespreking en terugkoppeling over incidenten en regulering overlast van dealers en/of junks zal een vast agendapunt zijn. 

Doelen van het overleg:

  • Samen zorgen voor een veilige en prettige omgeving.
  • Problemen voorkomen door op tijd in te grijpen.
2. Schouw

Begin november organiseren we een schouw: een gezamenlijke ronde door de buurt. Buurtbewoners en medewerkers van de gemeente lopen mee. Zo signaleren we knelpunten en verzamelen ideeën voor verbeteringen. 

Samen zorgen we ervoor dat de omgeving een fijne plek blijft voor iedereen.

3. Verbeteren verlichting Boteringestraat

In de schouw nemen we deze procesafspraak mee om te onderzoeken. 

4. Schoonhouden buurt

In de schouw nemen we het verzoek voor extra prullenbakken mee om te onderzoeken. We hebben al een zogenaamde 'Valkbak' geplaatst. Dit is een prullenbak die direct aan de restafvalcontainer is gemonteerd. 

5. Overlast

De centrale administratie van incidenten en overlast ligt bij de gemeente. In het periodiek omgevingsoverleg zal hier terugkoppeling over worden gegeven. 

6. Onderzoek gebruikersruimte

Vanuit de gemeente Groningen vinden momenteel gesprekken plaats met diverse organisaties die zich bezighouden met mensen met middelengebruik en/ of verslavingsproblematiek. 

Het doel ervan is om eerst een goed beeld te kunnen vormen van de problematiek zoals deze in Groningen voorliggend is, om vervolgens te kunnen onderzoeken of en welke interventie(s) daarop goed zouden kunnen aansluiten. 

Een gebruikersruimte zou mogelijk een interventie kunnen zijn. 

7. Voorbeeld veiligheidsplan

De betrokken bewoners hebben een voorbeeld veiligheidsplan van LIMOR ontvangen. 

8. Beveiligen ruimte achter sporthal Violenstraat

De poort is gemaakt en alleen toegankelijk voor personen met een toegangspasje.

9. Cursus verwarde personen

Wij zijn in gesprek met Buurtzorg T en bewoners om een cursus te ontwikkelen naar de behoefte van bewoners. 

10. Fietsenrekken Nieuwe Boteringestraat 28-30

In het ontwerp is een fietsvak opgenomen met daarin twee fietsbeugels. Dit ontwerp wordt elders in de Nieuwe Boteringestraat ook toegepast. 

11. Stilteportaal kerk

De kerk is initiatiefnemer van dit plan.

12. Voorlichting scholen

De initIatiefnemende omwonende is langs verschillende scholen geweest om de behoefte hiernaar te peilen. Op dit moment is die behoefte er niet.

13. Welkom/goede start

De initatiefnemende omwonenden zijn gestart met gesprekken hierover. Het Leger des Heils zal de initiatiefnemende partij zijn. 

Planning en mijlpalen

24 maart 2026Het college heeft besloten om de volgende stappen te zetten in de verhuizing van de dagopvang.
April 2026Start Nieuwe Route(externe link).
6 mei 2026De raad heeft besloten krediet beschikbaar te stellen voor de verduurzaming van het pand.
13 en 16 juni 2026Plandag Nieuwe Route.
Juni 2026Start met opvolging plannen Nieuwe Route.
Augustus 2026Start verbouwing en verduurzaming van het pand.


We willen de verbouwing van de nieuwe locatie in het voorjaar van 2027 afronden. Daardoor kan de dagopvang vanaf 1 mei 2027 op de nieuwe plek open. 

Dit betekent dat de dagopvang langer op de huidige locatie blijft. Zo kan de opvang ook in de wintermaanden doorgaan, al is de huidige locatie daar eigenlijk niet ideaal voor. We nemen extra maatregelen om alles goed en veilig te laten verlopen.

Documenten en besluiten

Verslagen en updates

Informatiebijeenkomst

Op 1 december 2025 was er een bijeenkomst voor bewoners en ondernemers. Tijdens de bijeenkomst vertelden we meer over de plannen voor de dagopvang. U gaf aan wat u belangrijk vindt. 

Verslag bijeenkomst 1 december 2025

Regionaal programma Beschermd Wonen & Opvang

  • Verslag van: informatiebijeenkomst dagopvang Nieuwe Boteringestraat 28-30
  • Datum: maandag 1 december 2025
  • Tijdstip: 19:00 uur tot 21:00 uur
  • Locatie: Nieuwe Kerk, Nieuwe Kerkhof 1

Opening

De gespreksleider opent de informatiebijeenkomst om 19:15 uur, heet de vele aanwezigen welkom en neemt kort het programma van de bijeenkomst door.

Allereerst zullen wethouder Inge Jongman en Directeur Zorg van het Leger des Heils een korte inleiding houden. Vervolgens spreekt de ervaringsdeskundige, gevolgd door een panelgesprek met vertegenwoordigers van de gemeente Groningen, het Leger des Heils en het Regionaal programma Beschermd Wonen en Opvang. 

Dit gesprek heeft als doel om informatie te geven over allerlei aspecten rondom het voorgenomen besluit, mede aan de hand van de vragen die in verschillende brieven gesteld zijn.

Aan het einde van de bijeenkomst kunnen persoonlijke gesprekken gevoerd worden aan de verschillende tafels die verspreid door de kerk staan.

Het verslag van deze informatiebijeenkomst zal worden toegestuurd.

Inleiding

Wethouder Inge Jongman: het is fijn dat er zoveel mensen naar deze bijeenkomst gekomen zijn, om te spreken over de dagopvang. De wethouder hecht waarde aan het goede gesprek met elkaar. De mensen die gebruikmaken van de dagopvang zijn ook inwoners van Groningen en ook voor hen moet gezorgd worden. Er is begrip voor de vragen en zorgen van omwonenden. 

Het college van B&W heeft een voorgenomen besluit genomen om de dagopvang te vestigen in de Nieuwe Boteringestraat. Voordat het definitieve besluit wordt genomen, is het belangrijk om te weten wat er in de nabije omgeving van deze locatie leeft, en welke zorgen en gedachten er zijn.

Met veel mensen gaat het niet zo goed en voor hen is het fijn en belangrijk om een plek te hebben waar zij overdag terecht kunnen. Het zouden ook onze familieleden kunnen zijn die deze opvang nodig hebben om even op adem te komen.

De Directeur Zorg van het Leger des Heils: het is waardevol dat er zoveel mensen
hiernaartoe gekomen zijn en dat de voorgenomen beslissing om de dagopvang naar de Nieuwe Boteringestraat te verplaatsen leeft. Die betrokkenheid wordt gewaardeerd. Er zijn ook mensen die willen helpen.

De dakloze heeft een gezicht, het is een mens met een verhaal. Dakloosheid neemt toe en het zou een collega kunnen zijn of jongeren van wie niet bekend is dat zij dakloos zijn, omdat ze dagelijks wel gewoon op het werk of in de klas verschijnen.

In Groningen wordt er altijd naar gestreefd om mensen zo snel mogelijk weer onderdak te bieden. Dakloosheid is lelijk, ongrijpbaar en vaak onzichtbaar. Voor mensen die dakloos zijn is het heel fijn om een plek te hebben waar zij even op adem kunnen komen, iets kunnen eten. 

Het Leger des Heils wil ervoor zorgen dat mensen weer zo snel mogelijk niet meer dakloos zijn, de dagopvang kan daarbij helpen. Het Leger des Heils wil een goede buur zijn, want samenleven doe je niet alleen.

Panelgesprek

Het panel bestaat uit:

  • Regiomanager LdH (Leger des Heils)
  • Adviseur OOV (gemeente, adviseur openbare orde en veiligheid, Directie Veiligheid)
  • Manager Z&V (gemeente, teammanager zorg en veiligheid|Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, Directie Maatschappelijke Ontwikkeling)
  • Projectleider (regionaal programma BW&O)
  • Ervaringsdeskundige (Leger des Heils)

De ervaringsdeskundige werkt inmiddels al 9 jaar bij de dagopvang van het Leger des Heils in Leeuwarden. Zij raakte al jong verslaafd en is ook dakloos geweest. Met steun van 2 mensen is zij de verslaving te boven gekomen en heeft zij een netwerk kunnen opbouwen.

Nu heeft zij haar leven goed op orde. Tegenwoordig werkt zij in de dagopvang en geeft zij mensen aandacht; soms is even naast iemand zitten al voldoende. Het gaat erom dat de mensen weten dat je er voor hen bent. De mensen zijn geen verslaafden, maar mensen met een verslaving, een ziekte waar mensen ook weer uit kunnen komen. Wel is het altijd afwachten hoe iemand reageert; het zijn en blijven mensen.

De bezorgdheid van de mensen in de omgeving wordt gesnapt, maar de wens is om een brug te bouwen, om samen tot een oplossing te komen en één te worden met elkaar. Op de dienstkleding van het Leger des Heils staat: together we are one.

Wij zijn allemaal mensen en iedereen heeft een rugzak. Naar elkaar omkijken helpt, een beetje lief zijn voor elkaar, gedag zeggen. Vrienden worden hoeft niet.
Bij overlast kan bij de dagopvang worden aangebeld of er kan naar de gemeente worden gebeld. Mensen kunnen naar elkaar toe groeien. Laten we er voor elkaar zijn.

Opmerking van een aanwezige: Deze mensen zijn al in deze buurt. Het lijkt of al besloten is dat de dagopvang naar de Nieuwe Boteringestraat gaat. Vraag: waar wonen de panelleden?

De gespreksleider dankt de ervaringsdeskundige voor haar verhaal. Er volgt applaus.

De regiomanager van LdH spreekt over de locatie en de betekenis ervan voor haar bezoekers. 

De groep mensen die overdag naar de dagopvang komt bestaat uit mensen die dak- en thuisloos zijn, met (vrijwel) geen vangnet. Zij komen om even tot rust te komen, voor een kop koffie, een luisterend oor, ook zij willen gezien worden. In de dagopvang wordt gekeken hoe de mensen een stap verder gebracht kunnen worden. Er wordt gekeken naar wat mensen nodig hebben om die stap verder te kunnen maken. Dit gebeurt samen met collega’s en andere organisaties. 

De manager Z&V benoemt het Gronings Actieplan Dakloosheid. Daarin heeft de gemeente Groningen uitgewerkt op welke wijze zij integraal dakloosheid wil terugbrengen. Helaas laat de praktijk op dit moment een andere tendens zien. Een steeds grotere wordende groep mensen kan geen beroep doen op de basisbehoefte van mensen: een dak boven het hoofd.

In de Monitor Dakloosheid wordt structureel gerapporteerd over de ontwikkelingen rondom dakloosheid in de regio Groningen. Deze is openbaar en raadpleegbaar via internet. 

Om een indicatie te geven van de omvang van het probleem haalt de manager Z&V het aantal geregistreerde dakloze mensen uit 2024 aan. Dit was ruim 1300. Niet al deze mensen doen een beroep op de dagopvang. 

Samen met vele ketenpartners spant de gemeente zich in om dakloosheid terug te dringen. Het Leger des Heils is hierin niet de enige samenwerkingspartner. Ook organisaties zoals Wender, WerkPro, Limor et cetera bieden hulp, opvang en ondersteuning aan deze mensen. 

Om het concreter te maken in relatie tot een voorziening als de dagopvang, schetst de manager Z&V de ontwikkelingen rondom buitenslapers. Het aantal buitenslapers is de afgelopen 4 jaar verviervoudigd (in 2020 waren het er 269).

Recentelijk is hiervoor in de media aandacht geweest in het kader van de actie van outreachende medewerkers in Groningen, die een nacht buiten hebben geslapen om aandacht te vragen voor deze zorgelijke ontwikkeling. 

De dagopvang is in het totale palet ondersteuning en aanbod voor deze mensen een onmisbare schakel. Het biedt een plek om naartoe te gaan en even op adem te komen, ruimte voor contact en ontmoeting, en daarmee ook een plek om met de mensen in contact te komen over een passend vervolgtraject.

Vraag: Wat was het aantal dakloze mensen 5 of 10 jaar geleden?

Antwoord van de manager Z&V: dit aantal heb ik zo niet paraat. In de Monitor Dakloosheid is dit wel terug te vinden. Op dit moment heeft hij alleen de trend op het gebied van buitenslapers concreet paraat.

Vraag: Kunt u aangeven wat de verhouding is binnen de subgroepen die in en buiten de opvang zitten/worden gehouden? In hoeverre zijn dat (zoals sommigen in de buurtapp beweren) vrouwen met kinderen, toeslagen-ouders, jongeren die geen woning kunnen vinden of in welke mate zijn dat (zoals anderen beweren) flakka-, crack- of MDMA-gebruikers of mensen met een GGZ-problematiek of die anderszins ontoerekeningsvatbaar zijn?

Antwoord van de manager Z&V: Het genoemde aantal van ruim 1300 is een optelling van mensen die verblijven in de vrouwenopvang, gezinsopvang en andere opvanglocaties. In de Monitor Dakloosheid is terug te lezen hoe de exacte verdeling is in subgroepen. Hoe het middelengebruik, zoals bijvoorbeeld flakka, per subgroep eruit ziet is niet bekend.

De projectleider spreekt over het proces rondom de locatiekeuze.

De verkenning voor een nieuwe locatie is gedaan door het Leger des Heils en de gemeente Groningen. Begin 2024 heeft het Leger des Heils te horen gekregen dat de eigenaar van de dagopvanglocatie aan de Spilsluizen het pand wilde verkopen en dat de huurovereenkomst per 31 december 2026 zou worden opgezegd.

Daarom is de zoektocht naar een nieuwe locatie gestart. Er zijn verschillende locaties in/nabij het stadscentrum bekeken. Hierbij is een programma van eisen gebruikt dat door het Leger des Heils is opgesteld, bijvoorbeeld voor het aantal vierkante meters, de bereikbaarheid en de nabijheid van het centrum. 

Ook is rekening gehouden met de adviezen van Openbare Orde en Veiligheid (OOV) en de criteria uit de leidraad voor het realiseren van voorzieningen voor kwetsbare groepen.

Na de verkenning van de verschillende locaties bleek dat alleen de Nieuwe Boteringestraat 28-30 overbleef op grond van de gehanteerde criteria. Het vinden van een geschikte locatie voor een dagopvang is niet eenvoudig en het verhuizen ervan is ingrijpend voor zowel de buurt als voor de bezoekers van de dagopvang. 

Er wordt geen maximale duur aan de huurovereenkomst verbonden.

Statement van een aanwezige: "Ik, en een groep van 100 omwonenden, vinden dat wij geen vragen kunnen stellen zolang het ontbreekt aan informatie. Wethouder Jongman heeft het simpele verzoek van omwonenden tot uitstel van deze avond afgewezen en dat betreuren wij zeer.

Wij gaan door met het vergaren van informatie waar wij, omwonenden, recht op hebben. De bewonersorganisatie HortusEbbinge stelt net als wij: ‘citaat: dat zij niet anders kunnen dan concluderen dat van meet af aan het niet de bedoeling is geweest onze bewonersorganisatie en betrokken bewoners vanaf het begin bij de locatiewijziging te betrekken’ (einde citaat)."

Er volgt applaus.

De gespreksleider vraagt of een panellid een reactie kan geven.

De manager Z&V dankt voor het statement en de wijze waarop mw. dit heeft verwoord. Hij hoopt dat mevrouw, samen met de andere aanwezigen in de kerk, ook inzien dat juist deze avond bedoeld is om informatie te vergaren en dat dit een belangrijk onderdeel is van deze informatiebijeenkomst. Hij nodigt eenieder van harte uit om vragen te stellen, aan het panel, of straks in de gespreksmogelijkheden.

De adviseur OOV spreekt over de openbare orde en veiligheid. Hij is adviseur openbare orde en veiligheid voor het centrum, inclusief deze wijk. In het
centrum is sprake van toename van overlastgevende groepen. Niet alleen bij de Spilsluizen, ook op de ‘gele loper’, het Martinikerkhof en in het uitgaansgebied.

De adviseur OOV werkt veel samen met de politie en Handhaving. Repressie alleen is niet de oplossing. Vanuit de bevoegdheden van de burgemeester kunnen bijvoorbeeld gebiedsverboden worden opgelegd.

Vorig jaar was er overlast op het grasveldje tegenover de opvang aan de Spilsluizen. Met zowel veiligheidspartijen als zorgpartijen is gekeken wat het beste voor de doelgroep en de omwonenden was.

De grote stad heeft een aanzuigende werking, dat geldt nog meer voor steden als
Amsterdam en Rotterdam, maar Groningen is in het noorden de grootste stad.

Het gaat ook om preventie, om mensen op straat te hebben die het gesprek kunnen aangaan. Toch moet je ook het lef hebben om kaders te stellen. Er zijn enkele groepen die veel overlast veroorzaken. De mensen zijn goed in beeld, dossiers worden opgebouwd en dan moet worden doorgepakt.

Vanuit het voorgenomen besluit is het de bedoeling om met het Leger des Heils en de omgeving een veiligheidsplan op te stellen, een integraal plan samen met zorg en veiligheid. Het gaat om de veiligheid intern, maar ook om veiligheid voor de omgeving.

Vraag: De keuze wordt begrepen, dit is een vredelievende wijk, waar de weerstand erg laag is. In het Noorderplantsoen is veel overlast, de buurt heeft al veel meegemaakt, er is geschoten. Waarom komt de opvang in deze wijk en worden de mensen niet meer verspreid?

Applaus.

De manager Z&V antwoordt dat hij deze vraag goed begrijpt. In de toelichting op de spreiding geeft hij aan dat in de eerste plaats een dergelijke voorziening in de nabijheid van het centrum gesitueerd moet zijn. 

Vervolgens is het een logische gedachte om te denken dat, na een periode van de dagopvang aan de Spilsluizen, een ander gebiedsdeel in de nabijheid van het centrum aan de beurt zou moeten zijn. Voor die spreiding is ook aandacht.

En het is ook zeker niet zo dat alles voor deze doelgroep hier in de wijk wordt gerealiseerd. Voor de beeldvorming noemt de manager Z&V de locatie van Wender aan de Schoolstraat in het centrum, de realisatie van (crisis)nachtopvang aan de Sontweg nabij de brandweerkazerne en de verhuizing van het Twaalfde Huis van WerkPro naar de Paterswoldseweg. 

Dit zijn allemaal voorzieningen die bedoeld zijn voor het bieden van hulp, ondersteuning en opvang voor deze doelgroep.

Dringende oproep van een buurtbewoner die betrokken is bij het Stilteportaal in de Nieuwe Kerk. Ook bij het Stilteportaal is het een en ander voorgevallen: diefstal, overlast, overnachtingen, brandstichting.

Wij willen de opvang met open armen ontvangen. Het is erg belangrijk dat we die dagopvang met elkaar doen. Indien de opvang hier komt, laten wij dan met elkaar als betrokkenen (gemeente, Leger des Heils, omwonenden, Stilteportaal et cetera) een werkgroep vormen en een plan maken om de opvang tot een succes te maken. Wij hebben elkaar nodig om de opvang tot een succes te maken.

Applaus.

De regiomanager LdH reageert. Zij is blij dat dit wordt gezegd. Het is de wens dat een afvaardiging van de buurt meekijkt, meeleest bij het tot stand komen van het integrale veiligheidsplan.

Het is de bedoeling om als het definitieve besluit wordt genomen, een omgevingsoverleg op te zetten. Dit zal al voor de opening van de nieuwe locatie gebeuren. Op andere locaties zijn hier goede ervaringen mee opgedaan.

Opmerking: De focus moet zijn: hoe maken wij het tot een succes.

Opmerking van een aanwezige: Ik woon al vele jaren in de Hortusbuurt. Er zijn problemen geweest, maar wij moeten niet overdrijven, deze buurt kan veel aan, er is draagkracht. Het Leger des Heils haalt de kastanjes uit het vuur. Wij moeten niet tegenwerken, maar samenwerken.

Er volgt applaus.

Opmerking/vraag: De problematiek op de gele loper is slecht beheersbaar, niet oplosbaar. De mensen die daar rondlopen komen nu hier naartoe. De adviseur OOV heeft het over een integraal veiligheidsplan en dossieropbouw. Toch is de problematiek daar niet opgelost. De combinatie met een opvang vormt best een risico. Hoe is dat te beheersen?

Reactie van de adviseur OOV: De problematiek op de gele loper is complex, er is daar sprake van multi-problematiek, veel drugsoverlast. Er is de nodige aandacht voor geweest, er is een plan voor gemaakt, maar de problematiek is niet tot nul te reduceren. 

Het is bekend dat wanneer er op een bepaalde plek wordt gehandhaafd en mensen worden aangepakt (repressie), dat de overlast zich dan verplaatst; een waterbedeffect. 

Er zijn meer plaatsen in de binnenstad waar overlast is: Gedempte Zuiderdiep (ter hoogte van AH), Martinikerkhof, Noorderplantsoen. Als de overlast te erg wordt, wordt er gehandhaafd, bijvoorbeeld bij de muziekkoepel in het Noorderplantsoen. Het ging hier om een grote groep kwetsbare mensen die afhankelijk zijn van drugsdealers.

Het zijn niet alleen de mensen die verslaafd zijn, maar het gaat ook om de dealers. Deze beide groepen veroorzaken overlast. De drugsdealers hebben macht en de mensen die de middelen nodig hebben verkeren in een afhankelijkheidspositie van de dealers. Ingezet is op de aanpak van de drugsdealers. 

Het is een zoektocht naar balans. Met elkaar is er een verantwoordelijkheid. Inzet van gemeente, politie, straatcoaches, opbouwwerkers is nodig.

De straatcoaches vormen de verbinding tussen zorg en veiligheid. Het helpt, maar het kost tijd. Bovendien zijn er nog slechts 2 straatcoaches in het centrum.
Hier bij de dagopvang gaat het wel lukken, omdat de zorg en veiligheid ieder in zijn rol een inbreng heeft.

De regiomanager LdH benoemt het verschil tussen de gele loper en de dagopvang. De mensen die bij de dagopvang komen zijn allemaal in beeld, de mensen op de gele loper zijn anoniemer. Iedere bezoeker van de dagopvang krijgt een hulpverlener van een organisatie aan zich gekoppeld. 

Gekeken wordt wat eenieder nodig heeft om geholpen te worden. Soms springt iemand uit de band, maar vaak is het niet nodig om veiligheid in te roepen.

Een omwonende benoemt: Er is een leidraad en steeds weer pakt het college de
communicatie niet goed aan. (Applaus)

Er is een leidraad waarin stappen worden aangegeven hoe het proces moet verlopen, maar de bewonersorganisatie wordt niet meegenomen. Pas als al veel stappen gezet zijn worden bewoners/bewonersorganisaties betrokken. Aan bewoners wordt niets gevraagd en zij worden daardoor in het harnas gejaagd, omdat er een olifant door de porseleinkast gaat. (Applaus)

Opmerking: Een mevrouw is hier onder protest aanwezig, omdat een grote bewonersgroep om uitstel van deze bijeenkomst had gevraagd, vanwege het ontbreken van informatie. Zij richt zich tot de politiek. De uitgesproken tekst is ontvangen en wordt hier overgenomen:

"U lijkt, zo tonen uw brieven naar de vereniging aan, te denken dat u zorgvuldig en verantwoordelijk bezig bent geweest door ons op 4 november jl. puur te informeren dat er een voorlopig besluit ligt voor een dagopvang aan de Nieuw Boteringestraat 28-30. U geeft aan dat de doelgroep en locatie niet ter discussie mogen staan bij de participatie.

Realiseert u zich goed:

  • U dropt deze zeer algemene constatering plots bij de bewoners;
  • U legt niet uit om welke meer specifieke subgroepen het gaat die binnen een plek kunnen vinden, en licht ook niet toe welke groepen buiten moeten blijven;
  • U geeft geen blijk reeds te anticiperen op (dat is misschien het meest kwalijke) dat dit een behoorlijke schok van onveiligheid kan veroorzaken, vooral ook bij de fysiek kwetsbare mensen in de buurt door bij voorbeeld alvast een beginsel van een veiligheidsplan voor buiten mee te nemen.

In deze tijd van een groeiend toenemend politiek wantrouwen van burgers in de democratie en de overheid vind ik dat een grove politieke blunder.
Ik vraag mij werkelijk af hoe u meent dat dit een teken is van zorgvuldig en verantwoordelijk bestuur naar de bewoners rond de opvang." (applaus)

Wethouder Jongman staat direct op en geeft aan dat zij een zorgtaak heeft voor heel veel inwoners en dat zij dit uiterst zorgvuldig probeert te doen. Er is altijd een eerste keer om iets te vertellen. De wethouder meent dat de bewoners op tijd zijn geïnformeerd. Een deel vindt het te vroeg, een deel te laat. Voor de groep dakloze mensen is er een regionale aanpak en daar zijn opgaven voor te vervullen.

Geprobeerd is om zorgvuldig te informeren per brief. De wethouder heeft telefonisch gesproken met de naaste buren, voordat het college een voorgenomen besluit heeft genomen.

Vraag: Het is globaal, abstract. Waarom is het niet specifieker?

De wethouder antwoordt dat daarom deze avond is georganiseerd; om iedereen de gelegenheid te geven vragen te stellen en te reageren.

Opmerking: Een mevrouw is hier ook onder protest aanwezig. Zij kan zich geen mening vormen, omdat er geen informatie verstrekt is over de mensen die er zullen komen en het veiligheidsbeleid. Mevrouw woont hier en loopt als vrouw niet alleen langs de locatie aan de Spilsluizen, of langs de muziekkoepel in het Noorderplantsoen. Zij is daar de laatste keer uitgejouwd. Het is een angstig idee en het is de vraag of straks de deur nog opengelaten kan worden. (Applaus)

De manager Z&V snapt dat er vragen zijn. Ook over het beeld van de mensen die
gebruikmaken van de dagopvang. De Directeur Zorg LdH gaf bij de introductie reeds aan dat dakloosheid vele gezichten kent. En dat is echt de praktijk. De ervaringsdeskundige is een van de mensen die gebruik heeft gemaakt van een dergelijke voorziening en is daarmee een van de gezichten. 

Tegelijkertijd zijn er ook mensen waarvan het aan de buitenkant niet zichtbaar is dat zij een beroep op de dagopvang moeten doen. En tot slot - want ook dat is zeker een realiteit - zijn er mensen die passen in het meer traditionele beeld van dakloze mensen.

De dagopvang ontvangt 50 tot 75 personen per dag. Voor een deel zijn dit buitenslapers, maar er zijn ook mensen die wel een huis hebben, maar behoefte hebben aan sociale interactie.

De regiomanager LdH geeft aan: het gaat om 50 tot 75 personen per dag, maar er zijn piekmomenten. De opvang is alleen overdag open. Een deel van de mensen heeft geen onderdak en er komen ook mensen die wel een thuis hebben, maar eenzaam zijn en de opvang nodig hebben als veilige en warme basis, om gezien te worden en zich te redden.

In de periode dat er bij de Spilsluizen mensen op het gras verbleven is echt in
gezamenlijkheid met zorgorganisaties en veiligheid gekeken hoe dit kon worden opgelost. Het is goed om te bespreken wat nodig is om een gevoel van veiligheid te laten ontstaan.

Niet elke persoon die verslaafd is geeft overlast, niet alle verslaving is zichtbaar. Het gaat ook om de interactie met deze mensen.

Opmerking: Het is gevaarlijk. Het bieden van hulp aan een persoon die onder invloed is van drugs als flakka is levensgevaarlijk. Dit is gezegd door VNN.

Laatst moest de politie komen, omdat iemand geprobeerd had een persoon die onder invloed was te helpen. Dit gebeurde op een avond. De burgemeester heeft gezegd dat voorkomen moet worden dat een ander gebied een probleemgebied wordt.

De regiomanager LdH geeft aan dat dit een incident is dat gebeurd is, en dat ze niet gaat zeggen dat dit iets is wat straks nooit meer gaat voorkomen. Er is echter zicht op de mensen die de dagopvang bezoeken. Deze mensen worden begeleid.

Als het weer zou gebeuren en de dagopvang zou geopend zijn, dan kan iemand van de dagopvang hulp bieden.

De manager Z&V beaamt dat dit een heftig incident is. En herkent deze situaties ook. Een aantal mensen dat op straat verblijft zit in een overlevingsmodus en in gedrag zie je dat terug. Dat is inderdaad soms lelijk, gevaarlijk en onbegrepen.

Daarbij is er ook een werkelijkheid dat mensen bij de dagopvang komen die er erg blij mee zijn en zich juist rustig gedragen. We moeten voorzichtig zijn in het generaliseren van de gedragingen van mensen op bijvoorbeeld de gele loper richting de bezoekers van de dagopvang. 

Soms gaat het hier inderdaad ook over mensen die dakloos zijn. Maar zeker niet in alle gevallen. Natuurlijk zijn er mensen die zich stekelig gedragen. Het Leger des Heils is een partij met veel kennis en kunde. In de dagopvang vinden gesprekken plaats en als er sprake is van ongewenst gedrag, dan worden mensen daar op aangesproken. In de dagopvang wordt gesproken over wat toegestaan is.

Vraag: Bewoner van de Nieuwe Kijk in ’t Jatstraat. De dagopvang is een trechter van het Noorderplantsoen en het Martinikerkhof. Waarom komt de dagopvang hier?

De adviseur OOV antwoordt dat ook nu niet alle daklozen zich concentreren op de Spilsluizen. Zij gaan naar verschillende locaties. Een deel van de mensen die overlast veroorzaken zit in de tang van dealers. Het thema overlast binnen zorg en veiligheid is geprioriteerd. 

De stromen van deze mensen zijn bekend: de gele loper, Martinikerkhof, Noorderplantsoen. Samen met de zorgpartijen wordt getracht om de overlast tegen te gaan.

Een boa of een politieagent kan het niet alleen oplossen. Daarom wordt geprobeerd om de zorg erbij te betrekken; de straatcoaches geven aandacht en dit moet gaan helpen. Zij gaan het gesprek aan. Vorig jaar was er grote overlast bij de Spilsluizen en daar is toen ingegrepen, waardoor de overlast is afgenomen.

Ook wordt gekeken naar triggers en de juiste ingrediënten die grote steden waar de overlast veel groter is (Amsterdam, Rotterdam) hanteren. Van deze steden kan geleerd worden hoe de druk op de binnensteden kan worden verminderd.

Vraag: Is er al een definitief besluit genomen?

De projectleider antwoordt dat op 4 november het voorgenomen besluit is genomen door het college. Dat was ook het startpunt om met de buurt in contact te treden. Deze avond is niet het eindpunt van het gesprek met de buurt, maar het startpunt.

Vraag: Kan naar aanleiding van deze avond tot een heroverweging worden besloten?

Het antwoord hierop is ja. Er is nog geen definitief besluit genomen.

Vraag: Waar ligt het bestemmingsplan van deze nieuwe locatie?

De projectleider antwoordt dat er sprake is van een gemengd bestemmingsplan. Het bestemmingsplan hoeft niet te worden gewijzigd. Onder deze gemengde bestemming valt ook maatschappelijke dienstverlening en daar past de dagopvang ook onder.

Vraag: Ligt op grond van de Wet open overheid (Woo) dit besluit ter inzage bij de gemeente?

Antwoord: Ja, iedereen kan uiteindelijk de stukken inzien. Er zijn inmiddels twee Wooverzoeken gedaan en de stukken zullen gepubliceerd worden.

Projectleider: Ook na vandaag willen we met de buurt in gesprek blijven. Deze avond is de start van de participatie. Half december is er een terugkoppeling naar het college over het participatietraject. In januari zal een definitief besluit worden genomen, waarin ook de uitkomsten van het participatietraject door het college worden meegenomen.

Vraag van iemand van de bewonersorganisatie HortusEbbinge: het klopt dat het
bestemmingsplan gemengd is. Buurtbewoners willen er wel iets van maken.

Het college heeft geen toestemming van de raad nodig om de opvang hier te vestigen. Het college neemt een zelfstandig besluit en dat is niet correct, niet democratisch. Er zou een beraadslaging met de raad moeten plaatsvinden. De bewonersorganisatie heeft een brief aan de gemeenteraad gestuurd om te vragen om een beraadslaging over dit besluit, zodat de gekozen volksvertegenwoordigers er iets van vinden.

De volgorde van de communicatie is niet juist. Wij lopen een stap achter. In de leidraad van de gemeente staan allerlei stappen, maar het is niet duidelijk bij welke stap we zitten. Hierdoor is een gevoel ontstaan dat het besluit erdoorheen wordt gejaagd. (Applaus)

Wethouder Jongman reageert. De raad heeft de opdracht gegeven om te zoeken naar een nieuwe locatie voor de dagopvang en andere ontwikkelingen (plan Skaeve Huse). Als de bestemming past, mag het college zelfstandig een besluit nemen over de locatie, zonder toestemming van de gemeenteraad.

Het gaat wel in volgorde: een voorgenomen besluit, gesprekken met omwonenden, brief aan de raadsleden ter informatie, definitief besluit. De gemeenteraad wil dat er iets wordt gedaan voor deze groep mensen.

In juni werd deze locatie duidelijk. De informatie die er nu is willen wij met de omwonenden delen en dit gesprek houdt niet op.

Vraag: Er zijn geluiden van ontevredenheid over het proces, ongerustheid over de veiligheid en overlast. Wij zitten thuis, met warme maaltijden, ook gezellig met kerst. Mevrouw moest denken aan het kerstverhaal en het niet hebben van een plaats in de herberg. Wij hebben een thuis en wij moeten er iets van maken, want er slapen mensen buiten. Wat zijn 'good practices' uit bijvoorbeeld Utrecht?

De regiomanager LdH antwoordt dat ze juist vandaag een email ontvangen heeft om de locatie in Utrecht te gaan bezoeken. Daar is de dagopvang gecombineerd met zinvolle dagbesteding, om zo te werken aan herstel. Een mooi voorbeeld van hoe we het in Groningen wellicht ook zouden kunnen organiseren.

Er zal hier in de Nieuwe Boteringestraat geen uitbreiding plaatsvinden. Slechts een deel van het pand, de benedenverdieping, zal worden gebruikt voor de dagopvang, zodat mensen tot rust kunnen komen. De overige ruimte zal worden ingevuld met kantoren voor ketenpartners.

Op deze manier zijn er ook veel betrokkenen om de dagopvangbezoekers heen en zijn de lijnen kort.

Afsluiting plenaire deel

De gespreksleider wijst nog op de rode bus bij de uitgang, waarin contactgegevens kunnen worden gedeponeerd door mensen die willen deelnemen aan een bewonersoverleg. De gespreksleider dankt voor ieders inbreng, ook van het Leger des Heils en de wethouder.

Het plenaire deel wordt afgesloten om 20:40 uur, waarna de tafelgesprekken zullen plaatsvinden. 

Achtergrond

Locatie: Er heeft een verkenning van meer dan 15 locaties plaatsgevonden. Het betreft een verkenning wanneer er sprake is van een positieve beoordeling op deze hoofdcriteria, volgt een nader onderzoek van deze locatie. 

Het programma van eisen dat gebruikt is tijdens de verkenning van potentiële locaties is hier te raadplegen.

Dit programma van eisen is toegespitst op de Nieuwe Boteringestraat, in de voorbereiding van het voorgenomen besluit. Ook zijn er enkele correcties gedaan: de kantoren en natte cellen zijn in het 'Programma van eisen van januari 2024' te krap opgenomen. Ook is een activiteitenruimte toegevoegd.

Officiële publicaties

Op 17 december 2025 is de raad geïnformeerd over de voortgang van het participatieproces over de Nieuwe Boteringestraat 28-30 als voorgenomen locatie voor de dagopvang van het Leger des Heils. 

Lees de brief over de voortgang(externe link) (pdf 137 kB).

Aanvullend heeft het college haar zienswijze over de toepassing van de Participatieverordening 2025 en de Leidraad ‘Realiseren voorzieningen voor kwetsbare groepen’ gedeeld met de Bewonersorganisatie Hortus-Ebbinge. 

Lees de brief van 17-12-2025 met de zienswijze van het college(externe link) (pdf 773 kB).

De participatieaanpak voor de eerste fase (periode tot en met 9 februari) vindt u hieronder. We hebben u geïnformeerd over de voorgenomen verhuizing van de dagopvang en luisteren naar uw vragen en zorgen. We hebben u gevraagd mee te denken over de voorwaarden waaronder de voorgenomen verhuizing van de dagopvang kan plaatsvinden. 

De participatieaanpak krijgt een vervolg in de vorm van de Nieuwe Route.

Veiligheid 

Op 18 december 2025 en 6 januari 2026 hebben er gesprekken plaatsgevonden met een groepje omwonenden over veiligheid. 

Verslag bijeenkomst veiligheidsplan 18 december 2025

Op 18 december 2025 heeft in klein comité een gesprek plaatsgevonden over de contouren van het veiligheidsplan. In dit gesprek hebben de betreffende aanwezigen vragen kunnen stellen en aandachtspunten kunnen delen. We willen het gespreksverslag van deze avond graag met u delen, en u uitnodigen om uw vragen en aandachtspunten met ons te (blijven) delen.

Op 6 januari 2026 zal dit gesprek in dezelfde samenstelling een vervolg krijgen, waarbij de ingezonden vragen en aandachtspunten worden meegenomen. Daarna zullen deze gesprekken, bij definitieve besluitvorming, worden voortgezet via het omgevingsoverleg. De verslagen vanuit deze overleggen in klein comité zullen hiervoor de basis vormen.

Hierbij willen we benadrukken dat deze gesprekken niet voorwaardelijk zijn voor definitieve besluitvorming. Bij definitieve besluitvorming wordt wel als nadrukkelijke voorwaarde opgenomen dat er een veiligheidsplan wordt opgesteld voordat de locatie in gebruik wordt genomen. 

Regionaal programma Beschermd Wonen & Opvang

  • Verslag van: Bijeenkomst contouren veiligheidsplan dagopvang Nieuwe Boteringestraat
  • Datum: donderdag 18 december 2025
  • Tijdstip: 19:30 uur tot 21:30 uur

Gebruikte afkortingen

  • BW&O = Regionaal Programma Beschermd Wonen & Opvang
  • OOV = afdeling Openbare Orde en Veiligheid (gemeente Groningen)
  • LdH = Leger des Heils

Vragen en opmerkingen zonder verdere omschrijving zijn gedaan door de aanwezige omwonenden.

Opening

De (onafhankelijk) gespreksleider heet iedereen welkom en geeft aan dat het de bedoeling is dat de aanwezigen zich deze avond gehoord weten. De projectleider (BW&O) hoopt vanavond informatie kan worden opgehaald over de vragen, de zorgen, de aandachtpunten en suggesties van bewoners ten behoeve van het veiligheidsplan. 

Gehoopt wordt dat vragen kunnen worden beantwoord en dat suggesties kunnen worden meegenomen. Deze bijeenkomst is vooral op het veiligheidsplan gericht en gezocht wordt naar mogelijkheden om het samen te laten werken.

Gevraagd wordt of er bezwaar is tegen het maken van geanonimiseerde notulen (dus geen namen, adressen en functies van buurtbewoners) en deze te delen met de buurt. Niemand uit een bezwaar.

Vraag: mogen vragen gesteld worden die niet direct over het onderwerp van vanavond gaan?

Antwoord projectleider: stel de vragen maar, dan zullen we kijken of er een antwoord kan komen.

Er volgt een voorstelronde waarin ieder kan aangeven wat er verwacht wordt van deze avond en het veiligheidsplan. Uit privacyoverwegingen zijn de namen van personen en bedrijven niet in dit verslag opgenomen.

Verwachtingen

  • Een bewoner is gehecht aan de buurt waar al van alles is meegemaakt, inclusief daklozenoverlast. De bewoner is gemotiveerd om mee te denken hoe alles goed kan komen.

     
  • Een bewoner heeft gemengde gevoelens en is het niet eens met het doel van deze avond, het is heel beperkt en het is geen participatie.
     
     
  • Vraag: hoe is de uitnodiging voor deze avond bepaald, de naaste buren van de spreker hebben geen uitnodiging ontvangen.
     
     
  • Antwoord van de projectleider: ook die buren zijn uitgenodigd, maar zij hadden de email vrij laat gelezen. Er is vandaag contact geweest en gemeld is dat het verslag gedeeld wordt en dat ook kan aangesloten bij een vervolgoverleg.
     
     
  • OOV, 2 personen: er is ruime ervaring met het schrijven van veiligheidsplannen voor andere locaties.
     
     
  • Een bewoner die ook betrokken is bij bewonersorganisatie: de verwachting van deze avond is het voeren van een goed gesprek over de betekenis van veiligheid voor de omwonenden.
     
     
  • Regiomanager Leger des Heils: de verwachting van vanavond is om samen goed in gesprek kunnen zijn en dat gehoord kan worden wat er nodig is om met elkaar te zorgen dat er een veilige en warme omgeving is, wanneer het besluit wordt genomen dat de dagopvang in de Nieuwe Boteringestraat komt.
     
     
  • Bewoner woont met veel plezier in deze buurt en hoopt dit plezier te behouden.
     
     
  • Bewoner heeft gemengde gevoelens. Er wordt bezwaar gemaakt tegen dit traject van participatie, omdat deze niet nauwkeurig, zorgvuldig is. Niet is uitgelegd uit wat voor mensen de doelgroep bestaat. Deze bijeenkomst wordt er snel doorheen gejaagd, het is niet netjes hoe dit wordt aangepakt. Deze bewoner voelt zich niet veilig, ook vanwege de eigen gezondheid. Buurtbewoners maken zich zorgen, er zijn oudere kwetsbare mensen in de buurt. 

    Het is kwalijk dat de mensen in de buurt niet eerder zijn betrokken, empathie voor de buurtbewoners ontbreekt. De deelname aan het overleg is onder protest, omdat het niet nauwkeurig is richting de inwoners. Er zijn nog steeds vragen, bijvoorbeeld hoe tot de keuze van deze plek gekomen is. 

    De gemeente beslist en wij mogen het uitzoeken, de gemeente moet empathisch zijn, wij zijn ook mensen met gevoel, angsten, kwetsbaarheden. Er wordt veel te weinig geluisterd. De gemeente is alleen aardig voor de daklozen.
     
     
  • Bewoner die hier eigen bedrijf/organisatie heeft. ’s Avonds wordt er aangebeld en wordt gevraagd om geld door daklozen/cliënten Leger des Heils. Eerst werd wel geld gegeven, maar nu niet meer. Dit levert gescheld op. De laatste twee jaar is er veel overlast door drugs en bedelaars aan de deur. Ook heeft deze bewoner mensen geholpen met (slaap)spullen.

    Verwachting: het is niet mooi hoe de gemeente met de omwonenden is omgegaan. Deze bewoner is ervaringsdeskundige, want heeft erg slechte ervaringen met dak- en thuislozen en is al eens uit een pand gezet ten behoeve van het openen van een opvang. Deze bewoner komt op voor alle ouderen en heeft er veel gesproken. De aanwezigheid is onder protest, omdat dit participatietraject niet oké is.
     
     
  • Bewoner heeft in de bijeenkomst van 1 december een oproep gedaan om een plan te maken met de direct betrokkenen hoe de opvang tot een succes kan worden gemaakt. 

    Verwachting: gehoopt wordt dat er een antwoord komt op de bestaande zorgen en emoties en dat afspraken gemaakt kunnen worden. Er zijn ook ideeën hoe de dagopvang kan worden geïntegreerd.
     
     
  • Bewoner heeft veel lief en leed meegemaakt. Veel drugsgebruik gezien. Het is heel belangrijk dat deze avond georganiseerd wordt en dat de buurtbewoners kunnen meedenken over het veiligheidsplan. De angsten en zorgen worden begrepen, het zijn reële zaken waarover moet worden gesproken. Daklozen zijn medeburgers en horen erbij. 

    De verwachting en goede hoop is dat deze buurt in staat is om goede dingen te doen.
     
     
  • Bewoner: de uitnodiging voor deze bijeenkomst is erg laat ontvangen. Gehoopt wordt dat er een veilige oplossing kan worden gecreëerd. Wat doe je met acute situaties, met name na 17.00 uur? De enige optie na 17.00 uur is de politie bellen.
     
     
  • Medewerker gemeente Groningen: mooi dat er zoveel mensen zijn gekomen.
     
     
  • Projectleider programma beschermd wonen en opvang: betrokken bij de zoektocht naar een nieuwe locatie voor de dagopvang. Gehoopt wordt dat mensen hun gevoelens en zorgen willen blijven delen en dat er samen antwoorden op kunnen komen.
     
     
  • Bewoner (met jonge kinderen) staat er open in. Er is veel onzekerheid bij buurtgenoten over wat er gaat gebeuren en daar moet men zich ook bewust van zijn. Hoewel deze bewoner ervaring heeft met het werken met daklozen en mensen met een verslaving, komt het nu wel dichtbij. Iedereen wil veilig wonen. Gehoopt wordt dat ook ingespeeld wordt op onvoorziene dingen. Deze bewoner wil het graag samen goed maken.
     
     
  • Bewoner en ondernemer in de buurt. Kent de doelgroep en is hier met een open blik naar deze bijeenkomst gekomen. Deze bewoner wil het graag gezellig houden, maar heeft veel vraagtekens bij de dagopvang. Het bedrijf heeft de deur open staan en er zijn nu al incidenten, het is nu al spannend. Gezocht wordt naar garanties om veilig te zijn. Dit gevoel van onveiligheid moet verdwijnen. Door de korte termijn waarop bewoners betrokken zijn is voorbereiden lastig.

    Er wordt al twee jaar gedacht over verplaatsing van de dagopvang aan de Spilsluizen en nu pas wordt er met de buurt gesproken, nu moet ineens snel een besluit worden genomen. Dit geeft een gevoel van opgejaagd worden.
     
     
  • Bewoner: de dagopvang wordt verplaatst van de rand naar midden in de buurt en dat is toch anders, het geeft zorgen. De verwachting was dat er breder zou worden gesproken dan alleen over de contouren van veiligheid. Het is vervelend dat de brief/uitnodiging zo laat ontvangen werd. Er moet eerder gecommuniceerd worden. 

    Er wordt een plan rond veiligheid verwacht, hoe zorgt de gemeente voor de veiligheid van omwonenden. Voor de dak- en thuislozen wordt gezorgd voor een opvangplek en dat wordt gesnapt. Het komt in onze buurt en de gemeente heeft ook een verantwoordelijkheid voor de mensen die er dichtbij wonen. Buiten kantooruren zijn het Leger des Heils en het Meldpunt overlast en zorg niet bereikbaar. Dat past niet bij de verantwoordelijkheid van de gemeente voor de buurtbewoners.
     
     
  • Iemand die werkzaam is bij een organisatie in de buurt. Dit is onze buurt, er is betrokkenheid. Er zijn mensen die tussen wal en schip vallen in de samenleving. Betrokkene heeft belang bij een goed veiligheidsplan en is benieuwd naar maatregelen. Gehoopt wordt dat het belang van de omwonenden niet wordt uitgespeeld tegen het belang van dak- en thuislozen. Dit is een pittige uitdaging, maar deze betrokkene wil niet accepteren dat het niet zou kunnen.
     
     
  • Betrokkene van organisatie in de buurt. Over een deel van het gebouw van de Nieuwe Kerk zijn zorgen. Ook zijn er zorgen over de veiligheid van het terrein rond de Nieuwe Kerk, omdat het een groot terrein is met struiken, bosjes. De kerk wordt vaak verhuurd voor vergaderingen etc. van verschillende organisaties. Deze verhuur is van groot belang voor de kerk. Is het mogelijk om 24/7 iemand te bellen? Dat is wel nodig.
     
     
  • Bewoner (betrokken bij bewonersorganisatie): het bestuur van de bewonersorganisatie heeft nogmaals contact met de wethouder opgenomen en gemeld dat het niet goed gaat met de participatie rond het vestigen van de dagopvang in de Nieuwe Boteringestraat. 

    Gevraagd is naar een gesprek zodat er niet alleen maar sprake is van 'zenden' voor het definitieve besluit wordt genomen. Het is kort dag voor een gesprek, want het nemen van een besluit is gepland op 13 januari. Gehoopt en verwacht wordt dat er een overzicht komt van waar de buurtbewoners bang voor zijn of misschien naar uitkijkt/zin in heeft. Dat overzicht zou moeten leiden tot een goed plan, waardoor het een succes wordt.
     
     
  • Een van de omwonenden vult de eerdere inbreng aan met een verwachting. Vaak wordt gevraagd wat moet er gedaan worden als… De verwachting is dat er ook nog steeds naar alternatieve locaties kan worden gekeken voor de dagopvang. De beoogde locaties is niet een gepaste locatie.

Gesprek

De gespreksleider zal op de flip-over noteren wat de aanwezigen tijdens het gesprek inbrengen over wat echt van waarde is. Dit staat los van het verslag.

De projectleider (BW&O) geeft aan dat dit zeker niet het enige overleg is dat belegd wordt. Na vandaag gaat het verder. Het veiligheidsplan is niet klaar, omdat het de bedoeling is om het in samenwerking met de buurt te maken. Het gesprek erover blijft gaande. Het veiligheidsplan is ook niet af voor het nemen van het definitieve besluit. Het veiligheidsplan is ook afhankelijk van de inrichting van het pand. Het tot stand komen van het plan is een proces waar gesprekken over gevoerd moeten blijven worden.

Het is jammer dat deze avond zo kort van tevoren belegd is. De verzonden brief met een tussentijdse update was al bij de drukker toen deze avond georganiseerd werd. De brief heeft geen betrekking op het veiligheidsplan.

Vraag: in de brief is geen duidelijkheid over hoe ver de gemeente is. Er staat in de brief (en dit is al eerder gemeld) dat locatie en doelgroep niet ter discussie staan. Wat wordt daarmee bedoeld? Er moet toch nog een besluit worden genomen?
In dit overleg gaat het om de contouren van het veiligheidsplan, dat betekent vaag, niet specifiek. Om ja of nee te zeggen willen de bewoners juist wel concreet weten hoe het plan eruit ziet.

Gezegd wordt ‘als het besluit is genomen dat de dagopvang er komt, gaan we echt kijken hoe het veilig kan worden.’ Wordt hiermee gesuggereerd dat het definitieve besluit een formaliteit is? Wat is nu echt de stand van zaken ten aanzien van de verhuizing naar de Nieuwe Boteringestraat?

Antwoord: er is een voorgenomen besluit. Er zijn locaties verkend en er is geen andere locatie, de andere locaties zijn afgevallen, omdat deze voldeden aan de gestelde criteria. Het doel van het participatietraject is om te onderzoeken hoe de dagopvang in deze buurt kan passen en wat hierover met de buurt kan worden afgesproken.

Vraag: is het een reële mogelijkheid dat deze opvang op een andere locatie kan komen?

Antwoord: praktisch is er geen andere geschikte locatie. Geprobeerd is om uit de buurt op te halen welke voorwaarden aan het college kunnen worden geadviseerd om op een goede manier het voorgenomen besluit definitief te maken. Veiligheid zal een voorwaarde zijn die die wordt meegegeven voor het definitieve besluit. Zolang het besluit niet definitief is, kan geen concreet veiligheidsplan worden gemaakt.

Opmerking: de locatie voldoet aan de criteria, maar de meeste criteria hebben betrekking op het welbevinden van daklozen. Er zijn bewoners die zich ernstige zorgen maken over dit plan. 

Tijdens de informatiebijeenkomst in de Nieuwe Kerk werd gesuggereerd (ook door veel tijd aan de ervaringsdeskundige te geven) dat de omwonenden alleen voor zichzelf bezig waren en geen oog hadden voor de daklozen. Dat deed pijn en maakte boos. Het is heel erg als mensen op straat liggen en niet kunnen meedoen. Wij zijn ruimhartig, wij geven ook regelmatig, wij staan niet tegenover elkaar.

Antwoord: er is geen sprake van een tegenstelling.

Opmerking: de ervaringsdeskundige (die er op 1 december bij was) was heel zorgvuldig uitgekozen, niemand maakt zich zorgen over haar, een stoere vrouw die het gelukt is om haar leven weer op orde te krijgen. De angst is dat er een heel andere groep mensen naar deze dagopvang komt. 

Het wordt vervelend gevonden dat de nadruk gelegd is op deze ervaringsdeskundige met wie het heel goed gaat. Deze bewoner loopt regelmatig langs de opvang aan de Spilsluizen en maakt zich zorgen over wat daar te zien is.

Opmerking: er is een aanzuigende werking van allerlei mensen en daar moet rekening mee gehouden worden in het veiligheidsplan.

Opmerking: een van de buurtbewoners benoemt dat er al veel dak- en thuislozen zijn. recent was er een spannende situatie in een café in de buurt. Er kwam een verwarde man binnen en even later kwamen enkele jongens bij hem verhaal halen. De komst van de politie duurde lang. Het dilemma was dat deze verwarde man niet naar buiten kon worden gestuurd, omdat hij dan door deze jongens gepakt zou zijn.

Reactie van de regiomanager van het Leger des Heils: eerder werd (per email) gevraagd om wat voor mensen de dagopvang bezoeken. Geprobeerd zal worden om de doelgroep wat preciezer te omschrijven. Excuses dat dit niet eerder is gebeurd. 

Het gaat om verschillende groepen: 50 tot 60 procent van de bezoekers zijn vaste bezoekers die we goed kennen. De rest van de mensen wisselt. Het gaat deels om verborgen dakloosheid (mensen die bij iemand op de bank slapen), mensen die de dagopvang als postadres hebben, mensen die echt geen onderdak hebben (zowel langere als kortere tijd). 

Er zijn mensen die middelen gebruiken, maar niet iedereen veroorzaakt overlast. Er zijn wel overlastgevers. Het is belangrijk om hierover in gesprek te zijn en input op te halen over wat er tijdens en na de openingstijden in de buurt nodig is. Hiervoor zijn de bewoners nodig.

Opmerking: een bewoner wil ’s avonds niet opletten, dat is niet de taak van de buurtbewoner. Er is bij de Spilsluizen vier keer gekeken hoe de overlast nu is. Er zaten steeds gebruikers op de trap bij de ingang.

Antwoord: het is niet de bedoeling dat buurtbewoners als oppassers optreden.

Opmerking (andere bewoner): iemand zei dat er geen besluit kan worden genomen over de locatie als er geen veiligheidsplan is.

Reactie van de gemeente: dit kan meegegeven worden aan het college. De zorgen richten zich op veiligheid. Aan het college kan worden geadviseerd om het besluit te nemen met de voorwaarde daaraan verbonden dat er een veiligheidsplan komt.

Opmerking, vraag: veel aanwezigen zeggen dat er geen tegenstelling is, dat zij niet voor of tegen zijn. Men wil wel meedenken indien er voldoende garanties zijn dat de zorgen van de buurtbewoners worden meegenomen en dat er bijvoorbeeld 24 uur per dag aanspreekbare personen zijn. Deze onderdelen kunnen in een plan worden meegenomen. 

Het zou logischer zijn om eerst een veiligheidsplan te maken waar de buurt vertrouwen in heeft, voordat een besluit wordt genomen. Is dit nog mogelijk?

Antwoord van de gemeente: het is niet wenselijk om te vertragen op de planning. Het pand aan de Spilsluizen moet worden verlaten en voordat het nieuwe pand in gebruik kan worden genomen, zal er het nodige moeten gebeuren en dat kost ook tijd. Ook spelen de gemeenteraadsverkiezingen een rol er is nog 1 mogelijkheid is om deze raad hierin mee te nemen.

Vraag: hoeveel garanties kunnen er worden gegeven?

Antwoord: op 6 januari is er nog een bijeenkomst. Er kan verkend worden welke dingen als input kunnen worden meegenomen. Met elkaar kan worden bedacht wat er nodig is. Dit kan aan het college worden meegegeven.

Opmerking: (uit de actualiteit: president Zelenksy wil niet meegaan in de vrede voor hij een veiligheidsplan heeft. Dat is logisch) Een veiligheidsplan is ook hier nodig, er moeten garanties zijn, want de veiligheid zal ook financiële consequenties hebben door 24-uursopvang/contact, straatcoaches etc.

Het gaat geld kosten om de burgers veiligheid te geven. Als iemand hulp nodig heeft dan moet die ook meteen verleend worden en niet over een hele tijd. Een snelle reactie en de financiële consequenties moeten in de besluitvorming worden meegenomen. Daarom zou het veiligheidsplan al vaste vormen moeten hebben voor het definitieve besluit wordt genomen.

Opmerking: een belangrijke beslissing voor een grote buurt wordt er voor de verkiezingen doorgedrukt. Dat is niet juist. Er wordt niet voldoende geluisterd naar de omwonenden die de impact van deze opvanglocatie gaan ondervinden.

Opmerking: eerst moeten de randvoorwaarden op orde zijn voor het besluit genomen wordt. Nu wordt eerst het besluit genomen.

Opmerking/vragen: het is voor de gemeente een gelopen race. De praktijk is erg weerbarstig en er is al veel meegemaakt. Het is heel ingewikkeld om de overlast op straat in goede banen te leiden. Het is misleidend om over een veiligheidsplan te praten dat de oplossing moet zijn. 

De problemen (bedelen, stelen, gebruiken etc.) van de afgelopen 40 jaar zijn niet wezenlijk verbeterd. Op meldingen wordt niet gereageerd. Als het probleem hier wordt opgelost, ontstaat het elders, het waterbedeffect.

Het is hopeloos en hoe kunnen we denken dat het hier bij het Nieuwe Kerkhof wel gaat lukken? Het is juist een aantrekkelijke plek voor daklozen met een kop koffie aan de overkant. Dit gebied zal een aanzuigende werking hebben en hoe moet dit onder controle worden gehouden?

Gerefereerd wordt aan een veldonderzoek uit 2021: vrijwel alle dak- en thuislozen hebben verschillende gezondheidsproblemen, meestal is er sprake van psychische problemen inclusief ernstige psychische aandoeningen, verslaving, geestelijke beperking. 

Deze mensen zitten niet binnen in de dagopvang, zij lopen en hangen rond, lopen achter mensen aan. Het probleem speelt buiten de opvanglocatie. Hoe kan het mogelijk zijn dat dit grote pand op een veilige manier wordt bezocht door de doelgroep?

Opmerking/vraag: we moeten heel goed luisteren naar elkaar. Het is duidelijk hoe verschillend de groep is. Deze bewoner wil graag over het veiligheidsplan spreken. Wat zijn de ideeën op grond van ervaringen elders, wat zijn de belangrijkste componenten en wat kan de buurt aandragen? Het zou jammer zijn als dat niet aan de orde zou komen.

Vraag/opmerking: er zijn ook veel ouderen (75+) in de buurt die niet zo goed ter been zijn, kwetsbaar zijn en zich niet veilig voelen op straat. Volgens basismonitor Groningen is de meerderheid in deze buurt ouder dan 75 jaar. Deze mensen zijn hier niet, omdat zij dat niet kunnen. Er zijn ook eenoudergezinnen. Hoe kan het dat daar niet naar gekeken is?

De gespreksleider vraagt welke tips genoteerd kunnen worden, want het gaat om het ophalen van input.

Opmerking: als we nu niet heel stellig zijn over onze angsten dan komen wij in een fuik. We gaan nu over veiligheid praten, terwijl er nog veel onduidelijk is. Waarom is deze locatie de beste. In november is een Woo-verzoek gedaan.

De gespreksleider hoort twee wensen:

  • Mensen willen gehoord worden en willen niet dat het er is;
  • Laten wij met elkaar de ingrediënten een veiligheidsplan maken.

De projectleider zou graag vandaag de zorgen horen die in de buurt leven. Zorgen en aandachtspunten worden meegegeven aan B&W. Wij willen het college de voorwaarde dat er een integraal veiligheidsplan komt, voorstellen. Het is niet haalbaar om een integraal veiligheidsplan te maken voor het definitieve besluit genomen wordt.

Het verslag van vanavond en de flip-over met de zorgen, suggesties en ideeën van de aanwezigen kunnen worden toegevoegd aan het voorstel voor het college. Het kan worden gekoppeld aan de voorwaarde van een integraal veiligheidsplan. Gehoopt wordt dat dit kan worden vertaald naar de onderwerpen die in het veiligheidsplan moeten komen.

Opmerking over verlichting op en rond het Nieuwe Kerkhof. Er zijn donkere hoeken waar niet gezien kan worden of er iemand staat. Dit zou meegenomen kunnen worden.

Opmerking: er zijn mensen die vragen of deze opvang wel hier moet komen, omdat zij zich daardoor onveilig voelen. Wij hebben het eigenlijk allemaal over hetzelfde.

Opmerking: er worden nu losse opmerkingen gemaakt. Nu wordt er gezegd dat er meer verlichting moet komen, maar er moet worden begonnen met de risico’s. De risico’s zijn niet in kaart gebracht. Zolang dat niet is gebeurd, is het onbekend wat er moet worden gedaan. Er moet een inventarisatie komen van de risico’s voor deze buurt.

Opmerking: de aanplant is door een architect ontworpen, planten worden genoemd. Recent is door de gemeente het nodige afgezaagd. Hierdoor gaat ook biodiversiteit verloren. Als er ook verlichting wordt aangebracht, verdwijnt ook het nachtleven.

Vraag: Hoe is het samenspel tussen Leger des Heils, vrijwilligers, Buurtzorg, de psychiatrisch verpleegkundigen? Wat zijn de ervaringen met de interactie tussen wijkagent, straatcoaches en buurtzorg? 

Is het zo te regelen dat er niet alleen telefonisch contact is en dat je elkaar leert kennen? Van te voren zou afgesproken kunnen worden hoe omgegaan moet worden met bepaalde onveilige situaties. Wat zijn de ervaringen in andere buurten?

De gespreksleider merkt op dat alleen de professionals worden genoemd.

Reactie: de vragensteller wil ook de bewoners betrekken.

Opmerking van omwonenden: een veiligheidsplan is met elkaar in 2 dagen te maken. Dit zou met elkaar geregeld kunnen worden.

Opmerking/ vraag: de wijze waarop er nu gesproken wordt, gaat voorbij aan het probleem. Hoe kunnen we over oplossingen praten als er nog geen risicoanalyse is? Een grote meerderheid van daklozen kampt met ernstige psychische problemen.

Reactie: de regiomanager van het Leger des Heils wil dit beeld nuanceren. Gerefereerd wordt aan een landelijk onderzoek, misschien was Groningen ook een van de steden waar onderzoek is gedaan. 

Een deel van de mensen komt in de dagopvang, maar het betekent niet dat de rest zich rondom de dagopvang ophoudt. Een deel van de dak- en thuislozen bezoekt de dagopvang nooit. Deze mensen zijn ook in dit onderzoek betrokken. Het probleem is breder dan de bezoekers van de dagopvang.

Opmerking: een risicoanalyse is nodig. Er is een groep die een groot risico vormt voor de omgeving. Dit moet in kaart worden gebracht, pas dan kan een concreet veiligheidsplan worden gemaakt.

Opmerking: er zijn bewoners die zelf een risicoanalyse hebben gemaakt.

Opmerking: mensen die aan het gebruiken zijn, mogen niet in het pand van de dagopvang aanwezig zijn. Die mensen gebruiken op straat.

Reactie regiomanager LdH: dat zal voor een deel zo zijn, maar dat is echt niet bij iedereen zo. Er is een groepje dat naar buiten gaat om te gebruiken. We zouden graag beschrijven hoe we met de groep omgaan, ook buiten. 

Het Leger des Heils is niet alleen verantwoordelijk voor binnen, maar ook samen met straatcoaches etc. voor buiten. Straatcoaches, vrijwilligers etc. moeten ook buiten zichtbaar zijn. Het voornemen is om dat in het veiligheidsplan op te nemen.

Opmerking: de doelgroep is heel divers en er is een groep bij die extreem afgegleden is en aan de drugs is, verward is, onbegrepen gedrag vertoont. Het is terecht dat mensen daar bang voor zijn. Dit is de groep waar iedereen het over heeft. 

Gehoopt wordt dat de gemeente vooraf een soort worstcasescenario maakt. Het gaat niet om de bankslapers en de lieve mensen zoals de ervaringsdeskundige die er op 1 december bij was. Afgevraagd moet worden wat het ergste is wat kan gebeuren.

De gespreksleider benoemt dat op het moment dat er iets gebeurt (café met verwarde man en jongens die verhaal komen halen) de politie komt.

Vraag: hoe richt je dat dan in? Het gebeurt nu al en het gebeurt ook na sluitingstijd van de dagopvang.

Regiomanager van het Leger des Heils merkt op dat er niet slechts één plek in Groningen voor deze mensen is. Bij Werkpro wordt bijvoorbeeld dagbesteding geboden. Ook gebruikers kunnen daar terecht. 

Voor de groep die bij het Leger des Heils komt wordt gekeken of mensen baat hebben bij het doen van een dagbesteding. In het veiligheidsplan zou ook opgenomen kunnen worden dat de medewerkers na sluitingstijd van de dagopvang in de buurt blijven.

OOV merkt op dat er onderscheid gemaakt moet worden tussen overlast gevende personen en de bezoekers van de dagopvang. Wanneer bezoekers van de dagopvang in de omgeving overlast geven, kan dit in het veiligheidsplan worden opgenomen. 

Er zijn veel daklozen, ook daklozen die overlast geven, maar het zijn niet specifiek de bezoekers van de dagopvang. Een vervelende gebeurtenis in een café op zaterdagavond kan in de hele stad voorkomen.

Opmerking: de dagopvang komt nu wel meer in het centrum van de buurt. Hier is meer voor nodig dan bijvoorbeeld in de Korrewegwijk.

Opmerking: het voorbeeld van het café werd genoemd, omdat het 45 minuten duurde voor de politie arriveerde. Hoe kan hulp dan worden ingericht.

Reactie OOV: de lange wachttijd voordat de politie komt, heeft te maken met de capaciteit van de politie, omdat er in dezelfde tijd meer meldingen gedaan zijn waarop gereageerd moet worden. 

Er kunnen geen garanties gegeven worden dat er nooit iets gebeuren zal of dat de politie er direct is. Het veiligheidsplan is er niet op gericht om incidenten volledig tegen te gaan. Voor het veiligheidsplan worden de zorgen in de buurt van de locatie opgehaald en gekeken wordt wat daar tegenovergesteld kan worden om de zorgen te verminderen, weg te nemen.

Voor bijvoorbeeld alle asielzoekerscentra zijn ook veiligheidsplannen gemaakt. Ook daar zijn omwonenden bang. In die omgeving wordt met de mensen uit de buurt en medewerkers van het COA gesproken om te bekijken hoe de doelgroep is die daar geplaatst wordt en wat de zorgen van omwonenden zijn. 

Er wordt vooraf een risico-inventarisatie gemaakt. Gekeken wordt naar reeds bestaande locaties en hoe het daar gaat (regionaal en landelijk). Voor het veiligheidsplan wordt ook naar de locatie zelf gekeken en welke risico’s daar zijn, er vindt een schouw plaats.

Voor het veiligheidsplan worden verschillende stappen genomen nadat het besluit is genomen: onder andere een schouw en het in kaart brengen van een bredere omgeving. Aan de hand daarvan ontstaat het veiligheidsplan. Door het plan zo compleet mogelijk te maken, kunnen zorgen in de buurt worden weggenomen.

Vraag: is hier geld voor gereserveerd of blijft het bij de wijkagent en de politie bellen?

Antwoord projectleider: het geld voor de politie valt buiten de begroting van de gemeente.

Antwoord OOV: noemt als voorbeeld een nieuwe locatie van WerkPro. Er wordt aan het veiligheidsplan een budget gekoppeld, zodat het plan uitgevoerd kan worden. De hoogte van het budget is nog niet bekend. Eerst moet alles in kaart worden gebracht.

Een medewerker OOV geeft aan dat het belangrijk is om de zorgen te delen, omdat daarmee bekend wordt welke consequenties er zouden kunnen zijn. Er is geen vast veiligheidsplan voor de beslissing genomen is, maar dat is ook omdat het gaat om een dynamisch plan dat indien nodig kan worden bijgesteld. Het veiligheidsplan wordt aangepast, het ontwikkelt zich als de situatie daar om vraagt.

Vraag: wordt dit met de bewoners besproken?

Antwoord regiomanager Leger des Heils: het is de bedoeling dat er een buurtoverleg komt. Bij de bijeenkomst van 1 december was het mogelijk om daarvoor interesse aan te geven. 

Dit buurtoverleg bestaat uit bewoners, medewerkers van het Leger des Heils en de gemeente. Dit overleg zal al starten voordat de dagopvang is geopend en dit wordt een structureel overleg waarin samen wordt bepaald wat de frequentie is van de bijeenkomsten en de inhoud ervan.

Vraag over verantwoordelijkheden en afspraken (stap 1: Leger des Heils, stap 2: Meldpunt overlast en zorg, stap: 3 politie): hoe reëel is de kans dat bij overlast gezegd wordt dat niet bekend is dat de overlast wordt veroorzaakt door een bezoeker van de dagopvang en dat de melding elders moet worden gedaan? Hoe wordt ervoor gezorgd dat er iets met een melding wordt gedaan?

Antwoord regiomanager Leger des Heils: de verantwoordelijkheden moeten goed worden beschreven. Het is niet het plan om te zeggen dat iemand niet onder de verantwoordelijkheid van het Leger des Heils valt.

De gespreksleider stelt voor om op de flip-over te noteren dat er 'niet over de schutting wordt gegooid.'

Reacties van buurtbewoners: naar wie kan worden gebeld? Er moet duidelijkheid zijn, het moet worden geregeld.

Antwoord OOV: over bijvoorbeeld een asielzoekerscentrum komen ook meldingen binnen. Vaak zijn het meldingen over mensen van wie door het uiterlijk vermoed wordt dat hij bij het asielzoekerscentrum hoort. Terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn.

Vraag: hoe moet een bewoner dat weten?

Antwoord OOV: het Leger des Heils is de eerste stap waar een melding kan worden gedaan. Er zal dan actief worden gereageerd en gekeken of kan worden ingeschat of deze overlastgever zelf kan worden benaderd of dat de politie moet worden gebeld.

De regiomanager van het Leger des Heils vult aan dat er afspraken gemaakt moeten worden over wat er gedaan moet worden. Als iemand bekend is bij de dagopvang dan is het eerder duidelijk dan dat het om een onbekende gaat, het risico is dan lastiger in te schatten.

Vraag van een bewoner aan de mensen die zich zorgen maken: wat heb je nodig om je veilig te voelen, op microniveau? Deze vraag wordt op de flip-over genoteerd.

Vraag: op de Spilsluizen komen dagelijks 50 tot 75 bezoekers. Hoeveel medewerkers en vrijwilligers zijn daar aanwezig?

Antwoord van de regiomanager Leger des Heils: er zijn 3 professionals aanwezig en 3 of 4 vrijwilligers. De vrijwilligers houden zich bezig met praktische zaken, maken een praatje, doen een spelletje met mensen. De professionals zijn ook bezig met begeleiding van individuele bezoekers, kijken wat iemand nodig heeft.

Vraag: kunnen buurtbewoners ook vrijwilliger worden?

Antwoord: graag.

Vraag: zijn er ook vrijwilligers in de buurt bezig?

Antwoord: dat is op dit moment niet het geval, maar hierover zou in het veiligheidsplan iets kunnen worden opgenomen. Bijvoorbeeld over het schoonhouden van de buurt.

Opmerking/vraag: bij de Spilsluizen werd of wordt dat gedaan door mensen van WerkPro, 1 of 2 keer per week. Dit is niet voor iedereen naar tevredenheid. Er moet wel een afspraak over het schoonhouden van de buurt gemaakt worden. Gaat deze schoonmaakploeg meeverhuizen?

Antwoord: in principe wel en het zou ook wel meer mogen zijn. Dit moet worden afgestemd.

Vraag: op 1 december was er iemand van veiligheid die zei dat bij gewelddadig gedrag in de dagopvang, de persoon buiten de deur wordt gezet. Een raadslid zei dat dit onaanvaardbaar is, omdat het probleem dan op straat verder gaat. Wat is het beleid?

Antwoord van de regiomanager LdH: het is genuanceerder. Indien iemand wangedrag vertoond kan hij weggestuurd worden. Als dat in een gevaarlijke situatie is, dan gebeurt dit samen met openbare orde en veiligheid en de politie. Er wordt een inschatting gemaakt. 

Als iemand geen huisvesting heeft wordt ook gekeken of er een alternatief is. De hulpverlener die aan de bezoeker is gekoppeld wordt op de hoogte gebracht. Iemand die een gevaar vormt wordt dus niet zomaar op straat gezet.

Opmerking: een in de buurt wonende gepensioneerde psychiater durft niet langs de Spilsluizen te lopen, omdat de angst bestaat dat er sprake is van herkenning door ex-patiënten en vervelende reacties. Nu komen deze mensen nog dichterbij wonen.

Antwoord OOV: de angst wordt (door ervaring) gesnapt. Voor hulpverleners is het haast niet te voorkomen dat zij patiënten/cliënten tegenkomen.

Opmerking: een beleidsmedewerker van een andere hulpverleningsorganisatie vroeg zich af hoe het mogelijk is dat de opvang aan de Nieuw Kerkhof komt, vanwege de grootte. Die hulpverleningsorganisatie wil juist kleinschalig werken. Een grote opvang is onverantwoord en er zijn te weinig hulpverleners aanwezig. 

De buurtbewoners komen in hun samenleving terecht en dat wil deze bewoner niet, het voelt zeer onveilig. In deze straat liggen mensen in de portieken te slapen. Waarom worden deze mensen niet opgevangen in de nachtopvang. Op de flip-over komt: 'Ik wil het niet' en grootschaligheid.

Vraag: wat zijn de ideeën over de nacht, als de dagopvang is gesloten?

Antwoord van OOV: het is nog te vroeg om het over een oplossing te hebben. Er is in de buurt behoefte aan een aanspreekpunt 24/7. Er wordt gevreesd voor mensen die hier ’s nachts blijven rondhangen. 

Een oplossing is dat de openingstijden van de nachtopvang aansluiten bij de sluitingstijd van de dagopvang. Eerder moesten mensen dan nog uren op straat blijven en dat is nu niet meer zo. Mensen kunnen echter niet worden gedwongen om in de nachtopvang te slapen.

Opmerking: er moet eerst een risicoanalyse komen.

Antwoord OOV: het doel van deze bijeenkomst is het ophalen van wat buurtbewoners onveilige situaties vinden die door de komst van de dagopvang kunnen ontstaan. 

Gekeken zal worden hoe deze zorgen kunnen worden weggenomen. Niet iedereen wil naar de nachtopvang en dat kan ook niet verplicht worden. Er bestaan programma’s in de gemeente voor de buitenslapers en dak- en thuislozen. Er kan gezorgd worden dat deze programma’s meer aandacht gaan geven aan deze wijk. 

Er kan aandacht aan gegeven worden in het veiligheidsplan, maar het komt nu ook al voor. Op grond van de input zou de conclusie kunnen zijn dat er een (of meer) extra straatcoaches moeten komen. Gekeken zou kunnen worden of daar extra geld voor kan komen. Geprobeerd wordt om met het veiligheidsplan de zorgen weg te nemen, door oplossingen.

OOV werkt met een aanspreekpunt en dat is het Leger des Heils. De meeste meldingen zullen daar binnenkomen. Naast het veiligheidsplan komt er ook een operationeel veiligheidsoverleg van de betrokken ketenpartners: Leger des Heils, boa’s, politie, openbare orde en veiligheid, (WIJ-team). 

Dat overleg kan bijvoorbeeld elke 2 weken plaatsvinden en hierin wordt besproken wat er de afgelopen 2 weken is gebeurd en wat er nodig is. De input voor dit operationeel veiligheidsoverleg komt via de meldingen bij het Leger des Heils. In het overleg wordt besproken of er extra inzet nodig is en of het veiligheidsplan wellicht moet worden aangepast of dat er meer geld nodig is etc.

Opmerking/vraag: deze doelgroep wordt erg gefaciliteerd. Is het mogelijk om vervoer te regelen naar de nachtopvang?

Reactie: er is een groep die niet naar de nachtopvang wil en zelfs bij vorst buiten slaapt. De meesten gaan daar wel naar de nachtopvang. Voor de buitenslapers is een speciaal programma, er wordt geprobeerd om contact te maken en mensen toch te bewegen om hulp te aanvaarden.

Vraag: kan er iemand gebeld worden als er ’s avonds iemand over straat loopt te dwalen? Is het te organiseren dat er iemand van de dagopvang na sluitingstijd in de buurt blijft en bereikbaar is.

Reactie Leger des Heils: gekeken kan worden of te organiseren is dat er iemand enige tijd in de buurt blijft. Het zal niet haalbaar zijn om iemand de hele nacht in de buurt te laten zijn.

Opmerking: het is niet duidelijk waar deze groep uit bestaat. Hoe groot is de groep van de dagopvang en de nachtopvang, hoeveel buitenslapers zijn er?

Antwoord van OOV: er is geen reden om te denken dat de groep die deze dagopvang niet bezoekt, naar hiernaartoe zal komen. Hier komen alleen mensen die de dagopvang bezoeken. Mocht het wel gaan gebeuren dan wordt dit besproken in het tweewekelijks operationeel veiligheidsoverleg en kunnen maatregelen volgen.

Vraag: wie zitten er in het omgevingsoverleg of kunnen hier mensen voor voorgedragen worden? Wie zitten erin behalve de gemeente?

Antwoord: een heel aantal wijkbewoners hebben zich voor dit omgevingsoverleg opgegeven. OOV noemt als voorbeeld het asielzoekerscentrum. Er is daar een omwonendenoverleg waaraan wordt deelgenomen door OOV, een beleidsmedewerker van de gemeente, omwonenden en iemand van het COA.

Reactie/vraag van een bewoner: hier zijn heel veel zorgen, niet alleen over de dagopvang, maar over de problemen die er nu al zijn. Kan het omgevingsoverleg worden uitgebreid of zijn er nog andere bewoners-overleggen voor bijvoorbeeld de problemen in het Noorderplantsoen?

Antwoord van de projectleider: het bewonersoverleg wordt in overleg samengesteld. Het overleg zal breder zijn dan alleen de dagopvang, omdat de problematiek breder is.

Opmerking over het stiltecentrum. Soms wil iemand daar niet weg bij sluitingstijd. Dit zal vaker kunnen gebeuren. Wat moet er dan gebeuren, met wie moet contact worden gezocht?

Antwoord: dit moet worden meegenomen in het veiligheidsplan.

Opmerking: er zullen meer drugsdealers naar de Nieuwe Boteringestraat komen om de cliënten van de dagopvang te bedienen. Bij de Spilsluizen komen de hele dag veel dealers. Zij gaan steeds heel kort het pand in. Dat zal ook hier gaan gebeuren.

De gesprekleider heeft al erg veel gehoord en heeft ondertussen een flip-overpapier gemaakt. Deze avond is een tussenstap, maar als er nog iets op de flip-over moet worden toegevoegd dan kan dat.

Reactie van een buurtbewoner: de aanzuigende werking van dealers moet worden toegevoegd.

De projectleider verwacht dat er meer omwonenden zijn die hun zorgen en aandachtspunten willen delen. Het is de bedoeling om het verslag van deze avond en de gemaakte flip-over op de website te plaatsen. Gevraagd wordt of de aanwezigen hier ook de aandacht op kunnen vestigen bij andere omwonenden.

Indien er behoefte aan is, kan er een vervolgbijeenkomst worden gehouden. Dit zal dan zijn op dinsdag 6 januari.

Vraag: kunnen wij dan een stap verder gaan? Wat is de bedoeling?

Antwoord van de projectleider: het is een vervolggesprek. Voor dit vervolggesprek zal een overzicht worden gedeeld, maar dat zal kort voor 6 januari zijn.
Alles wat wordt besproken wordt aan het college meegegeven, ook wat er in een vervolggesprek wordt opgehaald.

Vraag: kan het niet sneller wanneer een groepje van 4 personen al wat voorbereidend werk gaat doen voor 6 januari?

Antwoord: dat is een goed idee.

Reactie van een buurtbewoner: 4 personen is niet representatief. Een groot deel van de buurt heeft behoefte aan informatie. Er is een risicoanalyse van de Spilsluizen en die zou voor 6 januari gedeeld kunnen worden. Wij moeten eerst geïnformeerd worden.

Antwoord van OOV: de risicoanalyse van Spilsluizen projecteren wij op deze nieuwe locatie. Alles wat daar gebeurt, kan ook hier gaan gebeuren en dat wordt in het veiligheidsplan meegenomen. De risicoanalyse van Spilsluizen is geen document, maar de uitkomst van een integraal overleg over de risico’s die gezien worden bij de dagopvang.

Toegezegd wordt dat er voor 6 januari een document op hoofdlijnen zal worden gemaakt dat met de buurt kan worden gedeeld.

Opmerking: zojuist werd voorgesteld om de bijeenkomst van 6 januari voor te bereiden met een klein groepje.

Antwoord: dat is iets wat de buurt zelf bepaalt.

Reactie van degene die het voorstel deed: het liefst zitten in het voorbereidingsgroepje mensen met verschillende standpunten. Wij moeten samen de punten uit de discussie goed op een rij zetten. Een aantal mensen meldt zich aan om mee te doen.

Een bewoner wil niet meewerken, omdat de buurt nu veilig is, de ambtenaren krijgen hier een goed salaris voor. Voorkomen moet worden dat het waterbedeffect optreedt. Het is te veel. Het is heel erg dat de dagopvang hier gaat komen.

Afsluiting

Op dinsdag 6 januari zal er opnieuw een bijeenkomst zijn om over dit onderwerp verder te praten. De gespreksleider stelt voor dat voor de voorbespreking een foto van de flip-over wordt gemaakt.

De projectleider vraagt nogmaals of het verslag en de flip-over mogen worden gedeeld. Hiertegen is geen bezwaar. Het verslag kan ook worden toegestuurd. De uitnodiging voor 6 januari komt voor de kerstdagen.

De gespreksleider sluit de bijeenkomst om 21.30 uur en dankt de aanwezigen voor hun inbreng.

Verslag bijeenkomst 6 januari 2026

Regionaal programma Beschermd Wonen & Opvang

  • Verslag van: bijeenkomst over veiligheid rond dagopvang Nieuwe Boteringestraat
  • Datum: dinsdag 6 januari 2026
  • Tijdstip: 19:30 uur tot 21:15 uur
  • Locatie: Zaal van de Nieuwe Kerk, Nieuwe Boteringestraat 1-15

Opmerking: vragen en opmerkingen zonder verdere omschrijving, zijn gedaan omwonenden.

Opening

De (onafhankelijk) gespreksleider heet iedereen welkom. Vandaag zal dieper worden ingegaan op het veiligheidsplan. Het is net als de vorige keer de bedoeling dat de aanwezigen zich gehoord weten.

Er zijn enkele mensen aanwezig die de vorige bijeenkomst niet aanwezig waren en daarom is er een kort voorstelrondje. De opzet van de avond is als volgt: de projectleider (BW&O) zal iets vertellen, daarna wordt een toelichting gegeven op de risicoanalyse die is toegestuurd, vervolgens doet de werkgroep van buurtbewoners verslag.

Op de flap-over zal worden genoteerd wat de aanwezigen echt willen meegeven.
Projectleider (BW&O) er wordt toelichting gegeven op de risicoanalyse die op verzoek van de omwonenden is gemaakt en de input van de werkgroep van bewoners is daarop een aanvulling. Er wordt graag concrete input ontvangen en aan het einde van de bijeenkomst zal kort iets gezegd worden over het vervolg.

Risicoanalyse

OOV geeft een korte toelichting op de risicoanalyse die is opgesteld naar aanleiding van het verzoek op 18 december van de toen aanwezige buurtbewoners. Er is de laatste jaren door OOV ervaring opgedaan met veiligheid rondom opvang van kwetsbare doelgroepen.

Bijvoorbeeld bij Skaeve Huse in Harkstede, COA-locaties, winternoodopvang, dagbesteding van WerkPro. OOV heeft hier een rol gespeeld ten aanzien van de veiligheid in de buurt.

Iedere opvanglocatie heeft zijn eigen kenmerken en dynamiek. Geprobeerd wordt om zo dicht mogelijk bij deze doelgroep te kijken naar risico’s. In deze risicoanalyse zijn de risico’s genoemd.

De bezoekers van de dagopvang lopen door de buurt en het is bekend dat het gedrag van de doelgroep onberekenbaar kan zijn door verslaving, middelengebruik e.d. In het veiligheidsplan kunnen hierover goede afspraken gemaakt worden met de professionele partijen die bij de opvang betrokken zijn, zodat de situatie in de buurt beheersbaar blijft en de overlast minimaal is.

Vraag: Waarom staan al die mensen op straat bij de opvang aan de Spilsluizen?
Antwoord door LdH: niet iedereen staat op straat, sommigen lopen in en uit. De locatie aan de Spilsluizen is heel klein, het kan er erg druk en rumoerig zijn. De buitenruimte achter het pand is ook klein. 

De locatie aan de Nieuwe Boteringestraat wordt veel ruimer en daar is ook een grotere buitenruimte achter het pand. Er is dan minder noodzaak om op straat te gaan staan. Er zal kunnen worden nagedacht over hoe dit kan worden gekanaliseerd.

Opmerking/vraag: Het op straat staan zal ook komen doordat er binnen geen middelen gebruikt mogen worden. Er bestaan opvangen waar gebruikersruimten zijn. Waarom wordt niet gekozen voor het inrichten van een gebruikersruimte, ook omdat de nieuwe locatie groter is?

Reactie: Dit is een goede suggestie en wordt meegenomen. (Het wordt op de flap-over genoteerd.)

Opmerking: Zelfs nu het koud is staan er mensen buiten. Mensen gebruiken hun middelen buiten, maar treffen daar ook hun dealers. Verwacht wordt dat dit aan het Nieuwe Kerkhof alleen maar erger wordt. Mensen mogen binnen niet gebruiken en moeten hiervoor naar buiten, werd de vorige keer gezegd. Was er nog niet nagedacht over een binnenruimte?

Reactie LdH: Nee, een gebruikersruimte was nog niet in de plannen opgenomen, maar het is een goede suggestie om te overwegen als dit actief bijdraagt aan het voorkomen van groeperen van bezoekers voor het pand.

OOV noemt risicofactoren: Middelengebruik, gedrag door middelengebruik, schreeuwen en dat kan intimiderend zijn, buitenslapers (er zijn er circa 250 in de stad), vervuiling van de buurt en hierdoor verloedering van de buurt.

Deze risicofactoren worden ook bij andere opvanglocaties gezien. Het moet goed worden meegenomen in het veiligheidsplan. Er moeten afspraken worden gemaakt met het Leger des Heils, OGGZ, WIJ, GGZ, GGD, politie en handhaving. De professionals moeten goed met elkaar in verbinding staan. 

Er is ervaring mee opgedaan bij andere opvanglocaties. Het moet goed worden afgestemd met de buurt en er moeten contactgegevens/telefoonnummer(s) zijn waar mensen terecht kunnen met hun meldingen/klachten. Dit kan veel 'ruis aan de voorkant' wegnemen. Dit moet concreet gemaakt worden in het veiligheidsplan.

Opmerking en vraag: Wat nu risico wordt genoemd zijn feiten. Dit gaat gebeuren rond de opvang. De vraag is hoe vaak het zal gebeuren. Hoe vaker het gebeurt bepaalt de tolerantieniveau van de omgeving. Hoe ga je het beheersen?

Er wordt gekeken naar de doelgroep en de effecten op de omgeving. Wat doet het met de mentale gezondheid van de omgeving, wat zijn sociale en economische gevolgen, wat doet het met het veiligheidsgevoel? Dit zijn risico’s die je moet adresseren. Dat doe je niet met een risicoanalyse.

Opmerking: Er ligt nog geen veiligheidsplan, dat moet gemaakt worden. Het is een proces waarin dit soort dingen moeten worden meegenomen. Met elkaar moeten hier antwoorden op worden geformuleerd. De vraag is hoe vinden wij wat acceptabel is, wat is nodig. Dit hoort in het veiligheidsplan.

Opmerking en vraag: Deze risicoanalyse is voorzichtig en vaag. Er wordt niet ingegaan op de risico’s van de nieuwe locatie. Is dit de risicoanalyse waarop de gemeente het voorgenomen besluit baseert? 

De gemeente kan hiermee zeggen dat het voor de buurt veilig genoeg is en dat de rest uitgewerkt wordt als de nieuwe locatie er is of als het besluit genomen is. Als dit de basis voor de veiligheid, hoe heeft dit kunnen gebeuren?

Reactie van de projectleider: Er wordt nog verder gepraat, de participatie loopt door na het besluit. Het veiligheidsplan wordt geconcretiseerd. Ook wordt verder gegaan met 'de nieuwe route'. Dat is een vorm van participatie.

Aanvulling medewerker: Dit plan is af voor de nieuwe locatie in gebruik wordt genomen.

Opmerking: Het veiligheidsplan is niet af voordat het definitieve besluit wordt genomen. Dat is al op 13 januari. Dit kan niet serieus worden genomen.

Vraag van de gespreksleider: Kan hierover iets op de flap-over worden genoteerd?

Reactie: Het is fijn om constructief mee te doen, maar deze risicoanalyse is zo ontzettend ontoereikend, het zegt niets over de werkelijke risico’s. Werkelijke maatregelen om het veilig te maken ontbreken. Het is geen basis om verder te praten.

Vraag: Wat kun je concreet noemen, wat mis je?

Antwoord: Citaat uit de risicoanalyse: "met name op zomerse dagen kunnen mensen die gebruik maken van de dagopvang zich ophouden in de openbare ruimte." De ervaring is dat dit niet klopt. 

Er zou kunnen staan: "op alle dagen van het jaar zullen verslaafden buiten zijn, vanwege de behoefte aan middelen en op een dealer wachten. Op zomerse dagen kan het uit de hand lopen." Dat was ook op de Spilsluizen het geval, mensen stonden ook op het grasveld aan het water.

Op de nieuwe locatie is het Nieuwe Kerkhof een plek waar mensen zullen zijn, achter de kerk kan men zich verschuilen. Wat zal er dan gebeuren? Deze buurtbewoner werd gisteren nog nagelopen om geld, bespuugd, uitgescholden op de Ossenmarkt.

De burger moet het zelf opknappen. Van spugen, schelden, bedelen etc. wil deze bewoner geen melding maken. Het is wel heel vervelend, maar het is geen misdadig gedrag.

Waarom zou je iets binnenhalen waar je als buurt zoveel last van krijgt? De gemeente moet toch ook denken aan alle mensen die in de buurt wonen?

Opmerking: Nu is er geen gebruikersruimte, omdat het zo klein is op de huidige locatie. Als er nu een gebruikersruimte komt, kan de overlast teruggedrongen worden, er zullen minder mensen op straat staan.

Opmerking: Niet wordt gesnapt dat over een gebruikersruimte gezegd wordt dat het een interessant punt is waarover zal worden nagedacht. Hierover moet toch allang zijn nagedacht, als je daar werkt?

Bij verslaafden is veel onrust, zij lopen steeds naar buiten, staan op de uitkijk naar dealers. Dealers zullen niet naar binnen mogen. Dan is het de vraag of een binnenruimte effect heeft.

Opmerking: Het voelt voor mensen alsof de beslissing al genomen is en dat geeft frustratie.

Reactie: Ja, het is een fuik. De buurt mag alleen over lantaarnpalen en prullenbakken praten. Wat eerder besproken moet worden, wordt overgeslagen. Er is veel emotie en dat geeft wantrouwen ten aanzien van de informatie.

Opmerking: Dit wordt herkend. Nu worden risico’s in kaart gebracht. Wat kan deze groep gaan doen? Wat hebben wij nu? De kerk in het groen is het hart van de buurt. Er wonen veel mensen omheen. 

Het grasveld wordt gebruikt door spelende kinderen en er zitten ook studenten. De bezoekers van de dagopvang zullen er ook komen. Wat voor botsingen gaat dat geven? De bewoners willen in hun buurt behouden wat zij hebben. Het stilteportaal wordt intensief gebruikt, is belangrijk voor mensen. 

De kerk is van groot belang voor de buurt, er zijn huwelijken, uitvaarten, concerten etc. Hoe gaat dit samen met de bezoekers van de dagopvang? Er is geen vertrouwen dat het goed komt.

Er zal draagvlak in de buurt moeten zijn. De gemeente en andere organisaties zouden het zo moeten presenteren dat het vertrouwen geeft. Er zullen niet veel mensen zijn die er vertrouwen in hebben. 

Gevreesd wordt dat wij over anderhalf jaar spreken over alles wat er gebeurd is/is misgegaan. De dagopvang zit er dan en blijft er ook. De gemeente zou ook de locatie van een opvang na een aantal jaren kunnen rouleren door verschillende wijken.

Er ligt veel druk op de buurt, wat wordt er kapot gemaakt. Het wordt niet doordacht uitgevoerd op deze plek. Mensen liggen er wakker van.

Als eigenaar van een bedrijf wordt gevreesd voor akelige dingen, bedelaars. Gevreesd wordt dat wanneer die worden aangesproken dat dat niet werkt. Deze mensen laten zich niet aanspreken, ze schelden en intimideren. 

Misschien neemt het aantal incidenten toe bij het bedrijf en moet de bedrijfsvoering worden aangepast, misschien lopen klanten weg of personeel. Het is ook niet bekend hoe klanten op bedelaars reageren. Hier zijn zorgen om.

Verslag van de werkgroep van buurtbewoners

De vorige keer is afgesproken om met een kleine groep af te spreken en te proberen om de discussie positief te beïnvloeden. Gisteravond is met elkaar gesproken.

Het is belangrijk dat er verbinding blijft in de buurt. Polarisatie tussen voor- en tegenstanders moet worden voorkomen. Ondanks de verschillende opvattingen en ervaringen moet worden samengewerkt.

Er zijn 3 punten:

  1. Risicoanalyse

    Kernpunten:
    • Het stilteportaal is belangrijk en moet veilig bezocht kunnen worden. Hier moet aandacht voor zijn in het veiligheidsplan.
    • Er moet een goede sfeer blijven op het Nieuwe Kerkhof (’s zomers). De sfeer moet bewaakt worden. Het moet uitnodigend blijven voor buurtbewoners bezoekers en ook voor de bezoekers van de dagopvang.
    • Er zou meer ruimte voor het pand van de dagopvang moeten komen. Hiervoor kunnen wellicht enkele parkeervakken worden opgeofferd, zodat er wat meer ruimte is om erlangs te lopen.
    • De afstemming moet worden versterkt tussen hulpverleners, Leger des Heils, omwonenden en professionals. Wat moet gedaan worden als er een verwarde persoon is, wat zijn aanwijzingen over handelen. Ervaringen van anderen kunnen helpen.
    • Er moet regelmatig fysieke aanwezigheid van professionals zijn buiten de dagopvang en die opletten.

      Deze punten kunnen nog worden uitgebreid.

       
  2. Noodzaak van extra voorzieningen voor het vergroten van het veiligheidsgevoel
    • Het veiligheidsgevoel is heel belangrijk en hier zouden extra mensen voor ingezet moeten worden: een extra straatcoach, meer boa’s om bij incidenten te helpen.
    • Aan de gemeente wordt gevraagd om financiële middelen te reserveren om het veiligheidsplan goed te kunnen uitvoeren en de veiligheid te waarborgen en te waarborgen waar wij aan hechten.

       
  3. Een burgerinitiatief
    • Wij hoeven niet te wachten tot het veiligheidsplan en tot de verhuizing van de dagopvang. Wij kunnen al beginnen. Daarom is het voorstel om een burgerinitiatief op te starten vanaf nu en de overlast die er al is, aan te pakken. 

      Deze overlast wordt niet alleen veroorzaakt door bezoekers van de opvang aan de Spilsluizen. We kunnen een groep vormen van bewoners, ook met de mensen die angstig zijn of weinig vertrouwen hebben in de verplaatsing van de dagopvang. 

      Er kan veel geleerd worden van ervaringen van vrijwilligers van de Spilsluizen, professionals, omwonenden de kinderopvang. Wat zijn die ervaringen, wat liep uit de hand, wat kun je beter laten en wat werkt. Buurtzorg zou een informatieve bijeenkomst kunnen houden over wat te doen of laten met verwarde personen. 

      Dit burgerinitiatief moet leren en input geven aan het veiligheidsplan (het is een dynamisch plan). Deze groep kan doorgeven wat er bij bewoners leeft en incidenten en ervaringen doorgeven, zodat gereageerd kan worden. Het kan nu al, er hoeft niet gewacht te worden op het veiligheidsplan. 

      Er wordt geklaagd over mensen die in portieken slapen, daar kan nu al iets mee gedaan worden. Er moet niet alleen een veiligheidsplan komen, maar ook een groep die samenwerkt. Mensen die het leuk vinden, mensen die bezorgd of bang zijn.

Voor het burgerinitiatief zou de gemeente een budget beschikbaar kunnen stellen om dingen te doen. Kijken in andere wijken/opvanglocaties hoe problemen worden aangepakt, een busreis naar Rotterdam om te zien hoe het in de Pauluskerk geregeld wordt, om zoveel mogelijk te leren.

Samengevat: 

  1. Een risicoanalyse met kernpunten,
  2. financiële middelen van de gemeente voor de veiligheid en
  3. gewoon nu beginnen en de zorgen serieus nemen.

Het veiligheidsplan zou in de komende maanden (januari-mei) uitgewerkt kunnen worden. Niet alleen praten, maar ook doen. Hopelijk ontstaat er dan ook meer vertrouwen.

Opmerking: Het is jammer dat het mosterd na de maaltijd is. De beslissing is eigenlijk al genomen. De participatie had eerder moeten starten. Het pand is veel te groot en veel te duur. Er moeten ketenpartners/huurders gezocht worden om het pand te vullen.

Opmerking/vraag: Hoe kun je participeren als er nog geen locatie is.

Reactie: Het is opportunistisch. Het pand kwam in december 2024 beschikbaar. Het pand is veel te groot. De dagopvang is nu 65 vierkante meter en de nieuwe locatie is 1.200 vierkante meter op de begane grond, in totaal 2.000 vierkante meter plus grote tuin. 

Er moeten huurders gezocht worden (ketenpartners) voor de rest van het gebouw. Het is financieel nog niet rond en het moet verbouwd worden. De andere locaties waren niet geschikt, waarom deze wel? 

Waarschijnlijk omdat het pand van de gemeente is en omdat de vorige huurder eruit ging vanwege veel klachten over het pand (slecht onderhoud, lekkages, schimmel). De verbouwing gaat enkele miljoenen kosten. Het lijkt geen weloverwogen beslissing.

Iemand wil wel verhuizen, maar heeft al gehoord van een makelaar dat het moeilijk wordt als de beslissing definitief is. De dagopvang wordt midden in een woonwijk geplaatst, het pand is niet geschikt, is te groot, de locatie is verkeerd.

Opmerking: Er is sprake van schijnparticipatie, want de bewoners zijn niet gehoord, besluiten worden doorgezet.

De gespreksleider vraagt om reacties op het voorstel van het werkgroepje en het
burgerinitiatief.

Reactie: Het liefst zou deze bewoner een andere locatie voor de dagopvang willen, maar als het doorgaat dan wil deze bewoner meedoen met het burgerinitiatief, omdat wij het samen moeten doen en wij er iets van moeten maken. Eigenlijk heeft deze bewoner er helemaal geen zin in. Het is dubbel. Er is respect voor het werkgroepje en het voorstel.

Reactie: Het is niet mogelijk om in alle wijken te gaan participeren. Het had wel eerder gestart moeten worden. Het bericht was dat het nog niet definitief was, maar wel dat het redelijk definitief was. Er is geen andere locatie, er zou niet over de locatie kunnen worden gesproken, maar wel over hoe de buurt comfortabel kan zijn.

Opmerking: De bewoner wil nog niet accepteren dat de opvang hier komt. Voor de groep die veel zorg nodig heeft wordt gezorgd, maar er moet ook aan de omwonenden worden gedacht, wat hebben de omwonenden nodig.

Wat is er gebeurd dat deze locatie op deze manier en zo snel is gekozen. Deze bewoner wil in een positieve sfeer aan iets werken en vindt het initiatief wel aantrekkelijk, maar er wordt nog niet meegedaan.

Opmerking: De bewoners hoorden pas op 4 november over het verplaatsen van de dagopvang naar de Nieuwe Boteringestraat, terwijl het besluit al op 13 januari definitief wordt. Nu moet snel over veiligheid worden gesproken, maar eigenlijk is er te weinig ruimte geweest om te zeggen dat het vervelend is. Het gaat te snel.

Opmerking: Ongeacht of de Spilsluizen verplaatst wordt, wordt er nu al overlast ervaren en daarom moeten we nu al starten met het burgerinitiatief.

Opmerking: Het is een heel goed idee en de bewoners worden een partij waar rekening mee moet worden gehouden.

Opmerking: Wij moeten ons zelf actief opstellen als belanghebbenden.

Opmerking: Het is heel voorstelbaar dat degenen die naast het pand wonen er veel moeite mee hebben, daar is veel begrip voor. Misschien is er iets wat kan helpen.

Opmerking: Het traject verdient zeker niet de schoonheidsprijs, maar deze bewoner zou als gemeente ook niet geweten hebben hoe dit moest worden aangepakt. Er zal altijd gedoe door ontstaan. 

Er is enig begrip voor het 'stijl erdoorheen fietsen' en mensen zijdelings meenemen. Dit is geen participatie te noemen. Laten we in ieder geval zorgen dat het voor ons prettig wonen blijft.

Vraag: Wat kunnen we doen voor de naaste buren? Er moet iets tegenover staan.
In de portiek op de hoek van de Ossenmarkt liggen ook vaak mensen te slapen en die gaan niet weg als het aan hen gevraagd wordt. Er is hier nu al een probleem.

In de nieuwe situatie zou een gebruikersruimte kunnen worden gerealiseerd, er zouden afspraken met de politie kunnen worden gemaakt dat er meer controles komen. 

Voor mensen die direct naast de opvang wonen is het heel vervelend om de hele dag mensen voor de deur te hebben. Wat kan er voor hen gedaan worden om veilig in die tuin te kunnen zijn?

Mensen hebben het recht om op straat te zijn, maar voor de directe buren is het wel heel vervelend. Er zou een financiële compensatie kunnen zijn bijvoorbeeld voor een goed hek.

OOV reageert dat er enkele jaren geleden ook elders hekken zijn geplaatst. Bij het azc in Hoogkerk was er in aanvang zoveel weerstand dat de politie bij de bewonersavond moest komen, maar nu zijn er juist veel vrijwilligers uit de buurt.
Ook de reacties bij Skaeve huse waren heftig.

Opmerking: Er zouden meer kleine locaties met Skaeve Huse moeten zijn om meer mensen onderdak te geven.

Opmerking: De oorzaak van dakloosheid moet worden weggenomen.

Opmerking: Het is heel belangrijk om de vinger aan de pols te houden. We weten nog niet hoe het zal gaan. De locatie wordt groter en dat kan ervoor zorgen dat de problemen minder worden.

Er moeten niet meteen hekken worden gezet, maar als blijkt dat het niet goed gaat, moet de gemeente hulp bieden.

Opmerking: Bij het sluiten van de dagopvang zouden er medewerkers op straat moeten zijn om te zorgen dat mensen snel vertrekken.

Opmerking: Dit moet in het veiligheidsplan worden opgenomen.

Opmerking: Nu staat er bij de Spilsluizen geen medewerker buiten.

Reactie van het LdH: Bij sluitingstijd worden mensen actief weggestuurd naar de
nachtopvang. Ook wordt geprobeerd om mensen niet te vroeg voor de deur te hebben. Het buurtinitiatief is heel mooi en kan in samenspraak met de hulpverleners/professionals iets doen. 

Er zijn heel veel buitenslapers, maar niet bekend is wie waar slaapt. Het zou goed zijn om te weten welke burgers er in de omgeving liggen te slapen, zodat vanuit hulpverlening en OOV in gezamenlijkheid gekeken kan worden wie deze persoon verder kan helpen.

Vraag: Waar kan naartoe worden gebeld? Er moet een centraal punt komen voor meldingen.

OOV zegt dat er bij een nieuwe locatie ook geld moet zijn om het veiligheidsplan uit te voeren. Er moet een aanspreekpunt binnen en buiten zijn.

Reactie LdH: Het helpt als gemeld wordt waar mensen buiten slapen. Dan kan gekeken worden of het een bezoeker van de dagopvang is of anders. Nagegaan kan worden wie het is en waarom deze persoon buiten slaapt. 

Gekeken kan worden of er een oplossing is. Er moet een telefoonnummer beschikbaar zijn waarop dit gemeld kan worden.

Reactie: Daarom is het voorstel om nu te beginnen met het burgerinitiatief. Het gaat om een verhuizing van een paar honderd meter en er is allang ervaring met de Spilsluizen.

Meedoen in dit initiatief is een open uitnodiging aan iedereen. Het is voor mensen die hier verschillend in staan: voor- en tegenstanders, mensen die bang zijn, bezorgd zijn, het Leger des Heils, de gemeente. We moeten met elkaar in gesprek gaan en een goed veiligheidsplan maken.

Wij kunnen elders kijken hoe het daar gebeurt, daar is van te leren. Er moet een plan komen waarin rekening wordt gehouden met angsten en zorgen die hier leven. De emoties zijn belangrijk.

Opmerking: Er zou een avond georganiseerd worden over hoe omgegaan moet worden met ingewikkelde mensen.

Opmerking: De sfeer in de buurt is heel goed en die moet behouden blijven.

Opmerking en vraag: Er zijn slechte ervaringen met de Spilsluizen en er wordt gekeken wat hier mis zou kunnen gaan. Wat hebben de gemeente en het Leger des Heils geleerd van de situatie bij de Spilsluizen. 

Er staan daar veel mensen buiten, omdat het daar klein is. Het nieuwe pand is groter en dat geeft vertrouwen. Waar is over nagedacht op grond van de ervaringen die er zijn.

Antwoord OOV: In 2024 was er heel veel overlast. Het is het belangrijkst dat veiligheid en zorg elkaar weten te vinden. Bij OOV is zowel veiligheid als zorg vertegenwoordigd, want het zijn verschillende invalshoeken. 

In 2024 zijn gebiedsverboden opgelegd (op overtreding daarvan, kan gevangenisstraf volgen.) In de groep van 2024 zat een aantal aanjagers en samen met zorg en hulpverleners is gekeken wat deze mensen nodig hadden. 

Er zijn ook enkele mensen gedwongen opgenomen. Er is samenspraak tussen veiligheid en zorg. Met hulpverleners wordt gekeken wat nodig is.

Als mensen binnen een opvang waren dan hoorden zij bij de locatie, maar als zij naar buiten gingen kwam openbare orde en veiligheid in beeld. Dit gaf wrijving en het is nu dat 1 domein geworden, er is samenwerking.

Opmerking: Bij hulpverlening, begeleiding moet er gelijkwaardigheid zijn van overheid, bewonersinitiatieven en professionals. Alle 3 zijn nodig.

Opmerking: Er moet fysiek iemand aanwezig zijn die oplet en drugsrunners wegstuurt. Mensen moeten aangesproken worden en verteld worden dat het vervelend is dat zij in groepjes voor iemands deur staan. Het gaat om fysiek veiligheidsgevoel. 

Het gaat ook om het gevoel dat het voor de buurtbewoners wordt opgelost, als er iets gebeurt. Deze buurt heeft een andere boa-dichtheid dan het centrum.

OOV: Deze buurt valt ook onder Centrum voor de politie. Hier is dezelfde boa-dichtheid.

Opmerking: Er moeten nog meer boa’s komen en daar is geld voor nodig.
De gespreksleider: deze avond was bedoeld voor het veiligheidsplan. Er moet ruimte zijn voor emotie. Wat heeft het bewonersinitiatief nodig?

Antwoord: Mensen en wat geld. En belangrijk is dat we dit samen doen, dus dat Het Leger des Heils en de gemeente participeren.

Vraag: Wat is de taak van de projectleider, wat is de opdracht?

De projectleider antwoordt: Het zoeken naar een alternatieve locatie voor de opvang aan de Spilsluizen. De locatie Nieuwe Boteringestraat was de enige geschikte locatie die overbleef.

De taken nu betreffen de besluitvorming van het college, participatie, verbouwing, omgevingsoverleg, opening van de locatie etc.

Opmerking: Het pand is 2.000 vierkante meter groot, moet de projectleider dit hele pand gaan verhuren? Bedragen worden genoemd, 350.000 euro jaarhuur. Dit staat in het Gemeenteblad. De vorige huurder betaalde 960.000 euro per jaar.

De projectleider antwoordt dat het Leger des Heils nog geen huurovereenkomst heeft.

Opmerking: De gemeente Groningen vraagt voor 350.000 euro toestemming. Is dat voor het hele pand?

Antwoord LdH: Het Leger des Heils moet als hoofdhuurder onderhuurders zoeken voor het pand. Er worden huurders gezocht voor de kantoorruimtes en de huurders moeten een link hebben met de dagopvang. Er wordt geen andere doelgroep of opvang ondergebracht.

Vraag: Zijn er al contacten met eventuele huurders, ketenpartners?

Antwoord LdH: Ja, er zijn geïnteresseerden. Bijvoorbeeld de Open Hof is nu ook aan de Spilsluizen gevestigd en het zou heel mooi zijn wanneer we ook op de nieuwe locatie samen kunnen optrekken en zij ruimte huren. 

En zo zijn een aantal meer partners al benaderd. Het is in dit stadium alleen moeilijk om al definitieve toezeggingen te doen vanuit die ketenpartners, omdat we nog niet exact weten wat de huurprijzen gaan worden. 

Opmerking: De onderhuurders kunnen meedoen met het veiligheidsplan.

Vraag: Moet er gedacht worden aan reclassering, VNN, psychiaters, WIJ?

Antwoord: In die richting kan inderdaad worden gedacht.

OOV zegt dat gedacht kan worden aan organisaties met een link naar de cliënten van de dagopvang.

De gespreksleider benoemt met het oog op de tijd de dingen die nog moeten worden besproken:

  • Er worden mensen gezocht voor het bewonersinitiatief.
  • Nog niet iedereen heeft iets gezegd, is alles aan de orde geweest?
  • Hoe verder?

Reactie van de werkgroep: er is nog geen heel plan, er is een idee. Er moet verder worden gedacht.

  • De hele buurt moet worden geïnformeerd.
  • Er moet een voorstel komen om mensen te werven.
  • Met de gemeente en het Leger des Heils moet een vorm worden gevonden voor een startvergadering.

Vraag: Zien het Leger des Heils en Openbare Orde en Veiligheid dit zitten?

Antwoord LdH: Het lijkt op een omgevingsoverleg en daar wilden we ook al mee starten.

Opmerking van een initiatiefnemer: Wij willen graag samenwerken met en wat
ondersteuning krijgen van de gemeente en het Leger des Heils. De groep zou moeten bestaan uit 15 tot 20 personen die er tijd in willen steken. Er kunnen andere bewoners bij komen.

Vraag: Zijn er mensen die de dagopvang niet zien zitten, maar wel willen meedoen?

Reactie: Er is op dit moment (nog) geen motivatie.

Opmerking: Er zijn mensen die willen horen dat de dagopvang hier niet doorgaat. Na 13 januari wordt eerst gerouwd.

De gespreksleider vraagt of er nog dingen niet gezegd zijn.

Reactie: Er zijn zorgen dat er na een besluit toch geen financiële middelen zullen zijn. Bij het besluit zou meteen een budget moeten toegezegd worden. Er moet zekerheid dat het veiligheidsplan kan worden uitgevoerd.

OOV: Het moet de komende tijd worden uitgewerkt. Er moet een financiële component zijn aan het veiligheidsplan. Bij de verhuizing hoort een veiligheidsplan. Die toezegging is gedaan.

Vraag: Hoe werkt het, is er dan geld? Stel er is te weinig geld. Wordt geld beschikbaar gesteld voor extra ondersteuning om verloedering van de buurt tegen te gaan? Of is koehandel nodig?

OOV antwoordt: Het hangt ook af van welke inzet er gevraagd wordt. Het Leger des Heils gaat over het eigen personele inzet wat betaald wordt uit een financiering waar OOV geen directe invloed op heeft. De inzet van boa’s, politie e.d. kan wel geprioriteerd worden.

Opmerking: Er is behoefte aan mensen die cliënten wegsturen of aanspreken, zonder dat buurtbewoners hoeven op te bellen.

Opmerking: Er is consensus over de noodzaak van financiële middelen, een budget.

OOV: In het veiligheidsplan wordt om inzet gevraagd.

Vraag: is er normaal gesproken, een budget als er een veiligheidsplan is?

Antwoord projectleider: Als er een voorwaarde is voor de veiligheid en OOV vindt dat het in het veiligheidsplan hoort, dan moet dit gebeuren. Dan is er een uitdaging om dit budget te vinden.

Opmerking: Het gaat om een kwetsbaar gebied en ecologie. Wie beheert het gebied rond de kerk? Er is erg rigoureus gesnoeid. Wie beschermt dit gebied?

Antwoord van de projectleider: De gemeente beheert het terrein. Er is recent te rigoureus gesnoeid. Er komt een omgevingsschouw om het gebied veilig te maken waarbij ook aandacht is voor diversiteit.

Vraag: Wanneer is de schouw en met wie?

Antwoord projectleider: De schouw komt in het voorjaar, als het definitieve besluit is genomen. Hierbij zijn enkele omwonenden, stadsbeheer, OOV aanwezig.

Vraag: Is het mogelijk om je hiervoor aan te melden en bij wie?

Antwoord: Het is nog niet bekend. Dit komt als bekend is wanneer de schouw plaatsvindt. Mensen kunnen al wel hun interesse kenbaar maken.

Opmerking: Bewoner voelt zich gehoord, omdat er tijd was om zich uit te spreken. Er is grote frustratie, omdat de gemeente de buurtbewoners voor de gek houdt. 

In de documenten die via het Woo-verzoek zijn ontvangen is veel zwart gelakt. Er staat in een email wel in dat een prachtige locatie is gevonden, hierin stond niets in over de omwonenden. Pas later over participatie werd veiligheid gemeld. 

Het gaf de indruk dat veiligheid een verplicht nummer is. Het gaat om verslaafden, niet om aardige daklozen. Het zijn mensen die nauwelijks aanspreekbaar zijn en zich niet aan regels houden. 

De gemeente sluit hiervoor de ogen. Mensen doen positief, maar wij trappen in de val. Wie kan ons nog redden?

Reactie: Dank voor het verwoorden hiervan, want dit denken veel mensen.

Opmerking: in het veiligheidsrapport kan de gebruikersruimte worden meegenomen. 

Uit ervaring bij een andere instelling waar verslaafden waren/zijn, troffen/treffen de verslaafden hun dealer op de hoek van de straat. Is er hier een ruimte dichtbij waar verslaafden hun dealer kunnen treffen? Binnen dealen of voor de deur is niet gewenst.

Er moet een heel duidelijk meldpunt komen. Ook moet bekend zijn wat er met de meldingen wordt gedaan. Als er met de meldingen iets wordt gedaan, willen mensen wel meedoen.

Reactie van de projectleider ten aanzien van het Woo-verzoek: De veiligheid is er niet achteraf pas bij betrokken. OOV is ook bij de keuze van locaties betrokken.
Het was een bewuste keuze om eerst met omwonenden in gesprek te gaan om zorgen op te halen en het plan concreet te maken. Het gesprek moet gevoerd blijven worden.

Reactie: Het is reactief. Als er op 1 december niet door veel mensen gevraagd was om een te spreken over veiligheid, dan was het niet gebeurd.

Antwoord van de projectleider: Dat is juist, dan zou het gesprek gevoerd zijn na het definitieve besluit op 13 januari.

Opmerking: Mensen dachten dat zij nog invloed zouden kunnen hebben en dat de keuze nog zou kunnen worden gewijzigd en dat geeft frustratie.

Opmerking: Het Simplon hotel komt op 16 januari beschikbaar.

Reactie: Dat is niet beschikbaar voor deze doelgroep/voorziening.

Opmerking: Mensen kunnen zich aanmelden voor het bewonersinitiatief. De
bewonersvereniging wil dit faciliteren. Er kan een email worden gestuurd voor het aanmelden van het bewonersinitiatief.

De projectondersteuner vertelt over participatie via 'De Nieuwe Route'.
Het gaat hier over veiligheid, maar er zijn meer thema’s: groen, middelen etc.

De Nieuw Route voorziet in de wens van buurtbewoners om dingen zelf te doen of mee te denken. Vooraf worden heldere kaders gesteld: geld, veiligheid, groen, regels, informatie etc.

Binnen die kaders wordt een 'plandag' georganiseerd, maar er is eerst een voortraject waarin betrokkenen worden benaderd door onafhankelijke personen en vinden gesprekken plaats over de vraag wat nodig is voor de plandag, welke informatie. 

De kaders worden gepresenteerd door de gemeente en het Leger des Heils en op de plandag worden dan de plannen gemaakt.

Opmerking: Dit is niet te volgen en past er op dit moment niet meer bij. Verschillende mensen beamen dit. Er zal op de website meer informatie gedeeld worden.
gemeente.groningen.nl/dagopvang-nieuwe-boteringestraat

Afsluiting

De gespreksleider sluit de bijeenkomst om 21:17 uur en geeft aan dat er een vervolg zal komen.

Najaar 2026 wordt het concept Veiligheidsplan besproken met buurtbewoners.

Contact en vragen

Het Leger des Heils is verantwoordelijk voor de dagopvang, nu en in de toekomst.