Kunstenaarschap overleeft de reis naar Nederland
Wat neem je mee als je noodgedwongen een nieuw leven moet opbouwen in een ander land? Voor Mahmod Alkharat was het antwoord duidelijk: zijn camera. De 32-jarige Syriër woont inmiddels elf jaar in Nederland. Voor hij zijn thuisland verliet, werkte hij als professioneel fotograaf. Afgelopen week was zijn werk te zien tijdens een bijzondere expositie in Martiniplaza. Samen met zes andere kunstenaars liet hij daar zien dat hun kunstenaarschap de reis naar Nederland heeft overleefd.
Van kunstenaar naar nieuwkomer en weer terug
Een van de drijvende krachten achter de expositie is Livien Abeling. Zij is regievoerder inburgering bij gemeente Groningen. Vanuit die rol begeleidt zij nieuwkomers bij hun weg naar opleiding, werk en participatie. Tijdens haar werk ontdekte ze dat meerdere nieuwkomers in haar caseload professionele kunstenaars waren.
Het gaat om kunstenaars uit onder meer Syrië, Iran, Oekraïne, Rusland en Ivoorkust. Sommigen exposeerden al in hun thuisland, anderen bouwden daar een professionele carrière op of volgden een kunstopleiding.
Een netwerk dat ineens verdwijnt
Maar het expositieproject begon niet met een beleidsplan of een subsidieaanvraag. Het begon met herkenning. Als dochter van kunstenaars weet Livien hoe kwetsbaar het kunstenaarsbestaan kan zijn. "Als kunstenaar werk je namelijk vaak jarenlang aan je naam, je past binnen een cultuur en context, je contacten en je publiek. Wanneer je moet vertrekken, valt dat allemaal weg. Dan moet je opnieuw beginnen."
"Dat liet me niet los", vertelt ze. "Sommigen hadden in hun thuisland al geëxposeerd of leefden daar van hun kunst. Ze raakten daar niet alleen hun huis kwijt, maar ook een groot deel van zichzelf."
Juist daarom wilde zij de kunstenaars een podium geven tijdens deze expositie. Niet alleen om hun werk te laten zien, maar ook zodat zij nieuwe contacten kunnen leggen en zichtbaar worden voor een breder publiek.
Niet afkomst staat centraal, maar menselijkheid
Voor Mahmod, professioneel fotograaf uit Syrië, is die kans daarom bijzonder. Zijn fotoserie Humans From Everywhere draait om mensen en hun verhalen. Tijdens zijn verblijf in een AZC fotografeerde hij de mensen om hem heen. Zijn foto's laten mensen zien zoals ze zijn: kwetsbaar, sterk, moe, hoopvol en herkenbaar. Niet afkomst staat centraal, maar menselijkheid.
"Achter elk gezicht zit een wereld verborgen", vertelt hij. "Sommige gevoelens kunnen niet worden opgeschreven. Je ziet ze in een blik, in een hand of in de vermoeidheid van een gezicht."
Verschillende perspectieven
De expositie liet zien hoe verschillend de zeven kunstenaars naar thema's als identiteit, herinnering en thuis kijken.
Zo verwerkt de Syrische kunstenaar Venus Jouharah herinneringen, muziek en emoties in haar schilderijen. Tatiana Pavlova uit Rusland onderzoekt in haar illustraties wat het betekent om tussen landen en talen te leven. En kunstenaar Charles Badoue uit Ivoorkust bleef tekenen tijdens zijn verblijf in verschillende asielzoekerscentra, omdat kunst voor hem een manier was om hoop en waardigheid vast te houden.
Volgens Livien zit juist in die verschillende perspectieven de kracht van de tentoonstelling. "Elke kunstenaar vertelt zijn eigen verhaal. Samen laten ze zien dat migratie niet alleen gaat over vertrekken, maar ook over opnieuw opbouwen, nieuwe verbindingen maken en je plek vinden."
Op zoek naar nieuwe podia
De expositie in Martiniplaza is bedoeld als startpunt. De kunstenaars en organisatoren hopen dat hun werk straks ook op andere plekken in Groningen en daarbuiten te zien zal zijn.
Daarom doen zij tegelijkertijd een oproep aan organisaties, bedrijven en instellingen die ruimte hebben voor een tentoonstelling. Want als het aan Mahmod en zijn collega-kunstenaars ligt, blijft het niet bij één dag. Hun reis naar Groningen is misschien afgerond, maar hun kunstenaarschap niet.
Geïnteresseerd in een expositie?
Neem contact op met Livien per mail als je de expo in huis wilt halen.
