Kapot? Mooi, daar kunnen we wat mee!
Een sok met een gat erin hoeft niet de prullenbak in. Je kunt er ook een paar bloemen en hartjes overheen borduren. Een kapotte naaimachine kan soms gewoon weer jaren mee. En die lievelingstrui die écht niet meer te redden is? Daar heeft vrijwilliger Sieta ook een oplossing voor: “Lijst hem in en hang hem op.” Op zaterdagmiddag is het een komen en gaan in het Repair Café aan het Akerkhof. Aan verschillende tafels wordt geschroefd, genaaid, bekeken en geprobeerd. Mensen komen binnen met spullen die het niet meer doen en vrijwilligers kijken samen met hen of er nog iets van te maken valt. Deze maand is er iets te vieren. Het oudste Repair Café van Groningen bestaat vijftien jaar.
Van één Repair Café naar zestien
Adri Groenendal stond aan de wieg van het Groningse Repair Café. Het idee kwam vijftien jaar geleden overwaaien uit Amsterdam. Adri was destijds betrokken bij Transition Town, een beweging die nadenkt over een samenleving die minder afhankelijk is van fossiele energie.
Toen hij het concept Repair Café voorbij zag komen, wist hij: dit is concreet. Niet alleen praten over duurzaamheid, maar gewoon beginnen.
Met een startsubsidie van de gemeente van ongeveer 1.200 euro werden onder meer gereedschap en materialen gekocht. Vrijwilligers werden gezocht en er kwam een eerste locatie. Daarna verhuisde het Repair Café verschillende keren. Tegenwoordig zit het bij Humanitas aan het Akerkhof.
“Het sociale aspect is minstens zo belangrijk als het reparatieaspect”, zegt Adri.
Wat begon met één Repair Café is inmiddels uitgegroeid tot een netwerk verspreid over Groningen. Er zijn nu zestien Repair Cafés, waardoor er voor veel Groningers eentje in de buurt is.
Niet weggooien, maar kijken wat nog kan
Dat repareren allerlei vormen kan aannemen, zie je aan de tafels. Sieta helpt bijvoorbeeld met textiel. Een broek inkorten, een naad herstellen of een gat repareren: ze kijkt wat mogelijk is. Maar soms moet ook zij iemand teleurstellen.
Een totaal versleten lievelingstrui repareren heeft weinig zin. “Lijst hem in en hang hem op”, adviseert ze dan.
Dat mensen vooral naar een Repair Café komen omdat ze geen geld hebben voor iets nieuws, herkent Sieta niet. Ze ziet juist allerlei verschillende mensen binnenkomen. En de waardering voor de vrijwilligers is soms groot. Zo herinnert ze zich een jongeman die zijn kapotte stofzuiger meenam. Repareren lukte uiteindelijk niet, maar toch liet hij twintig euro achter. “Ik zei: moet je nagaan wat hij gegeven had als het wel gelukt was.”
Voor Sieta zegt het iets over hoe mensen naar het Repair Café komen: niet alleen om geld te besparen, maar ook omdat ze het zonde vinden om iets zomaar weg te gooien en waarderen dat vrijwilligers de tijd nemen om te kijken of het nog te redden is.
Een gat mag je best zien
Aan een andere tafel laat Kyra zien dat een reparatie juist zichtbaar mág zijn. Op een kapotte sok zijn kleine bloemen en hartjes geborduurd. Het gat is niet verstopt, maar onderdeel geworden van iets nieuws.
Volgens Kyra wordt repareren nog weleens geassocieerd met armoede of schaamte. Terwijl het ook “iets heel moois en persoonlijks” kan worden: een stukje creativiteit.
Kennis die weer wordt doorgegeven
Gerard is een van de vrijwilligers die zich over naaimachines buigt. Dat heeft hij zichzelf aangeleerd. Inmiddels repareert hij samen met andere vrijwilligers machines en geeft hij zijn kennis weer door.
Zijn vrijwilligerswerk bij het Repair Café bracht hem bovendien bij Gered Gereedschap. Daar knappen zo'n dertig vrijwilligers gebruikt gereedschap en naaimachines op. Een deel daarvan gaat naar projecten en partnerorganisaties in onder meer Afrikaanse landen.
Juist dat doorgeven van kennis vindt Gerard mooi. Bij de vrijwilligers zitten mensen met totaal verschillende achtergronden. Zelf is hij wiskundige en werkte hij bij het UMCG. Anderen komen bijvoorbeeld uit het technisch onderwijs.
Een kapotte machine geeft ondertussen vanzelf iets om samen over te praten. “Je hebt eigenlijk iets technisch om over te praten en dan komt de rest vanzelf wel.”
Nog vijftien jaar?
Als het aan Adri ligt, hoeft het Repair Café niet steeds groter te worden. Het loopt goed zoals het loopt. Wel zou hij graag zien dat meer mensen taken overnemen, zodat niet te veel bij één persoon terechtkomt. En een vaste plek en goede faciliteiten blijven belangrijk.
Inspiratie deed hij onlangs op tijdens een bezoek aan een Repair Café in Oldenburg. Daar blijven mensen ook hangen voor koffie, taart en een praatje. Zoiets ziet hij in Groningen ook wel voor zich. Want uiteindelijk draait het niet alleen om die broodrooster, broek of naaimachine.
Het gaat ook om elkaar ontmoeten en iets van een ander leren.
Dat laatste gaat in ieder geval al gebeuren. Want na het zien van de geborduurde bloemen en hartjes op de sok van Kyra was deze verslaggever verkocht. Of Kyra dat ook op mijn kleding wilde doen?
Nee.
Maar ze wil me wél leren hoe ik het zelf kan doen.
Dus bij een volgend Repair Café zit er waarschijnlijk een extra leerling aan de handwerktafel.
Ook iets te repareren?
Een kapot apparaat, een broek met een gat of iets anders dat misschien nog een tweede leven verdient? Repair Café Centrum staat niet alleen. Verspreid over Groningen vind je Repair Cafés waar vrijwilligers samen met bezoekers aan de slag gaan. Grote kans dus dat er ook eentje bij jou in de buurt zit.
Bekijk op deze website alle Repair Cafés in Groningen(externe link) en kijk waar en wanneer je terechtkunt.
