Groene Leerlijn Natuur- en Duurzaamheid Educatie is uniek in Nederland
Midden in de Groene Long, het wijkpark dat dwars door Beijum loopt, zit aan Pedaalpad 10 Schooltuin Beijum. Op een herfstige woensdagmiddag ligt de tuin er rustig bij, totdat groepjes fietsers het terrein op komen. Het zijn de medewerkers van de andere drie schooltuinen in Stad. Ze zijn afgereisd naar de oostelijke bloemkoolwijk voor de halfjaarlijkse tuinsafari van NDE (Natuur- en Duurzaamheid Educatie), voor alle schooltuinmedewerkers. Deze keer gaan ze met speciale apparatuur luisteren naar de geluiden van bodemdieren. Alette Stuivenberg, teamleider NDE, doet ook aan mee aan de activiteit. Even eerder, aan de rommelige keukentafel in het schooltuingebouwtje, vertelt ze over het mooie, dankbare en belangrijke werk van de mensen van NDE.
Natuur- en Duurzaamheid Educatie, dat zijn 25 gemeenteambtenaren die werken op de schooltuinen, op de kinderboerderij in het Stadspark en op kantoor in het naastgelegen gebouw waarin ook Paviljoen 't Groene Hart zit. Meer dan de helft van de NDE’ers werkt op één van de vier schooltuinen. Behalve in Beijum zijn er ook schooltuinen in Helpman, Westpark en Paddepoel. Op de schooltuinen krijgen leerlingen van 48 basisscholen in de stad natuureducatie. Veel van deze kinderen volgen de gehele Groene Leerlijn, die loopt van groep 1 tot en met 8.
(het artikel gaat verder onder de foto)
Tij van klimaatverandering keren
Op de eerste schooltuin, geopend in 1958 in Noorderhoogebrug, ging het nog om ‘werken in de natuur’ als ‘therapie voor jeugdige baldadigheid’. In 2026 draait het om iets anders. “Bijna elke dag hoor of merk je waar we naartoe gaan met elkaar”, zegt Alette. “We maken er met z’n allen op deze planeet niet altijd iets beters van. Ik denk dat verandering kan beginnen bij de jeugd. Door ze te leren wat ze kunnen doen om het tij van klimaatverandering te keren. Bij NDE zien we het enthousiasme, de bevlogenheid en de ontvankelijkheid van kinderen voor dit thema. Kinderen vinden het heel belangrijk, dus daar kun je het zaadje planten. De wereld heeft dat heel hard nodig, denk ik.”
Uniek in Nederland
“Op de schooltuinen leren we onze jongste inwoners, die later de volwassenen van deze stad worden, van alles over hoe je omgaat met de wereld, de biodiversiteit en waar je voedsel vandaan komt”, vertelt Alette verder. “Wat eet je bijvoorbeeld in welk seizoen? Denk daar eens over na, want soms moet jouw eten van ver hiernaartoe worden gebracht. Dat is niet goed voor ons klimaat. We proberen kinderen vanaf dat ze kleuter zijn totdat ze naar de middelbare school gaan zoveel mogelijk te leren over natuur, in de breedste zin van het woord. We leren hun hoe zij zelf gezond kunnen eten, maar ook hoe ze kunnen bijdragen aan een gezondere wereld, bijvoorbeeld door wat minder dierlijk te eten. Hoe wij dat in onze gemeente doen, met een doorlopend lesprogramma van groep 1 tot en met 8, is uniek in Nederland. Ik ben er niet alleen trots op dat we dit doen, maar ook op hoe de medewerkers van NDE dit mogelijk maken.”
(het artikel gaat verder onder de foto)
Onderwaterles
“De meeste kinderen in de stad Groningen krijgen natuuronderwijs op één van onze schooltuinen”, zegt Alette. “Maar soms hebben scholen andere prioriteiten, zoals beter presteren op het gebied van taal en rekenen. En voor sommige scholen zijn de schooltuinen toch wat ver weg. Dat geldt onder andere voor scholen in het gebied Haren. Maar Haren heeft gelukkig actieve vrijwilligers. Op de schooltuintjes naast zorgboerderij De Mikkelhorst komen een aantal groepen 6 moestuinieren. De vrijwilligers gebruiken onze groene leerlijn en wij betalen het zaai- en pootgoed zodat ouders geen eigen bijdrage hoeven te betalen. En in Meerstad hebben we vorig jaar een onderwaterles gegeven. Achtste- en zevendegroepers gaan dan met snorkels en flippers het water in en volgen een parcours dat we onder water hebben uitgezet. Zo leren ze op een heel leuke manier over de onderwaterwereld.”
Groene leerlijn
“Leerlingen die de Groene Leerlijn helemaal volgen, komen gemiddeld vier keer per jaar op de schooltuin”, gaat Alette verder. “Elke schooltuin heeft een leslokaal met een digibord waar de les vaak begint. Maar daarna gaan we altijd naar buiten, ook in de winter. Voor de kleuters begint het met lessen over de seizoenen en daarna volgen lessen over onderwerpen als zoogdieren, vogels, paddenstoelen en insecten. Daarin leren ze bijvoorbeeld om een spin in huis niet dood te trappen, maar ‘m te vangen en naar buiten te brengen.”
Eigen tuintje
“In groep 6 krijgen leerlingen een eigen tuintje. Daar leven ze in de eerste vijf schooljaren helemaal naartoe. We leren ze dan hoe je voedsel verbouwt. Zaaien, onderhouden en tenslotte oogsten. Bijna alle kinderen vinden dat leuk. Soms vinden ze het eerst vies en eng, maar dat verandert vaak al snel. Je ziet kinderen ontspannen op de schooltuin en blij zijn. Het enthousiasme van kinderen, dat is echt goud waard.”
(het artikel gaat verder onder de foto)
Kinderboerderij
De natuureducatie van NDE gebeurt grotendeels op de schooltuinen, maar ook op de kinderboerderij in het Stadspark. “We hebben daar onlangs de informatieborden vervangen”, vertelt Alette. “Die waren verouderd en bevatten veel tekst. Die hebben we met eenvoudige tekst en rijmpjes geschikter gemaakt voor kinderen.”
Poepsafari
“De kinderboerderij wordt na schooltijd vaak bezocht door verschillende buitenschoolse opvanggroepjes. En de basisschool aan de rand van het Stadspark komt ook geregeld langs. Op de kinderboerderij kunnen kinderen bijvoorbeeld op ‘poepsafari’: van welk dier is welke poep? Dan leren ze iets over een dier, over wat het eet en hoe de poep er dan uitziet.”
Leskisten en opgezette dieren
“En vanuit ons uitleencentrum tenslotte lenen we lesmaterialen uit aan basisscholen: leskisten en opgezette dieren. Als een klas in het lokaal een herfsttafel wil maken, dan kunnen ze bij ons paddenstoelenmodellen ophalen, maar ook opgezette dieren zoals een eekhoorn en een egel. We hebben ook een leskist over egels. Dat soort materialen lenen we vrijwel dagelijks uit.”
Tuinsafari
En de tuinsafari? “Die was ontzettend leuk en leerzaam”, vertelt Alette. “We hadden een medewerker van de RUG uitgenodigd. Zij had apparatuur meegenomen om te kunnen horen wat er gebeurt in de bodem. Zo hebben we bijvoorbeeld geluisterd naar wormen en pissebedden.”
Kijk voor meer informatie op nde.groningen.nl(externe link).



