Aanpak Stadhuis actueel

Het laatste nieuws over de aanpak van het Stadhuis.

Planning

  • begin 2022 – afbouw binnenin gebouw
  • mei 2022 – bouwwerkzaamheden aannemer Stadhuis afgerond
  • mei-juli 2022 – av/ict-installaties plaatsen, stap voor stap inhuizing
  • eind augustus 2022 – Stadhuis wordt weer in gebruik genomen
  • vanaf 1 september – er kan weer worden getrouwd in het Stadhuis
  • vanaf begin september – raadsvergaderingen terug in Stadhuis

Nieuws

En hoe staat het met Stadhuis?

7 april 2022

Alvast direct maar even verklappen: op woensdag 31 augustus wordt het Stadhuis feestelijk geopend. Aan alle kanten is er sinds voorjaar 2020 getimmerd en geverfd aan het gebouw. We hebben het natuurlijk over de revitalisatie van het uit 1810 stammende rijksmonument. Het Stadhuis was na de laatste renovatie van een kwart eeuw geleden toe aan een forse opknapbeurt. Het binnenklimaat was niet je van het: ’s winters tochtig en kil, ’s zomers te vaak muf en te warm. Eigenlijk was dat al zo sinds eeuwen. Ondertussen bladderde de verf er ook aan alle kanten van af. En niet in de laatste plaats was ook de raadzaal inmiddels écht te klein geworden. Door de samenvoeging met Ten Boer en Haren in 2018 kreeg de nieuwe gemeente Groningen er 6 raadszetels bij, resulterend in een grootstedelijk totaal van 45. Werk aan de winkel dus..!

Italiaans vakwerk

Op basis van een door architectenbureau HCVA te Rotterdam gemaakt renovatieplan heeft aannemer Rottinghuis de buitenkant eerst grondig gerenoveerd. Achter een prachtig nep-doek waren uiteenlopende bouwvakkers en ambachtslieden op steigers maanden bezig de gevel te reinigen. Geen kinderwerk. Ingevlogen Italianen waren net klaar met een soortgelijke klus in het antieke Rome en gingen aan de slag met het minutieus schoonmaken en opfrissen van al het natuursteen. Ander deskundig volk repareerde het voegwerk en waar nodig werd houtwerk vervangen. Alle kozijnen kregen vervolgens dubbel monumentenglas en het gebouw kreeg zijn oude historische kleuren terug.

Verbouw stadhuis april 2022

Ondertussen zat men binnen ook niet stil. De raadzaal op de begane grond werd min of meer gesloopt, de glazen vloer van de binnenplaats verwijderd, de oude lift vervangen door twee nieuwe exemplaren en op zolder moesten de sleetse fractiekamers er aan geloven. Op alle verdiepingen zijn de vele oude kamers en zalen opgefrist. Ook zijn er her en der nieuwe kamers gemaakt, onder meer op de begane grond voor de fracties. Geen halve maatregelen dus, maar dat mag ook wel als je voor de gehele aanpak zo’n € 19 miljoen hebt gereserveerd.

Verbouw stadhuis april 2022

Verbouw stadhuis april 2022

Verbouw stadhuis april 2022

Energielabel A+++

Gaandeweg zijn alle ruimten voorzien van een nieuwe manier van verwarmen én koelen door middel van zogenaamde ventilator-convectoren. Er is gebruik gemaakt van een open bodemenergiesysteem (ook wel WKO genoemd). Daarbij zitten de ondergrondse koude bron en de warme bron in één boorgat en boven elkaar, ergens diep onder het naastgelegen Waagplein. Het imposante resultaat hiervan is dat het energielabel van G is teruggebracht naar A+++. De gemeente laat daarmee het goede voorbeeld zien: energie besparen kan ook prima in oude panden én we zijn er mooi mee van het gas af.

Verbouw stadhuis april 2022

Raadzaal-op-zolder

Veel aandacht is natuurlijk ook uitgegaan naar de nieuwe raadzaal op zolder. Als een kurk sluit deze nieuwe ruimte het voormalige gat in het midden van het gebouw af, wat voor het gebouw als geheel ook veel energiewinst zal opleveren. In de geschiedenis van het gebouw is dit overigens de derde locatie voor de vergaderende gemeenteraad. Als zodanig is er in feite weer een nieuwe tijdlaag aan het gebouw toegevoegd. Een even aardig als onthutsend weetje: het Stadhuis van Groningen is sinds de bouw rond 24 keer vertimmerd of grootscheeps verbouwd. Keer op keer waren aanpassingen nodig. Uitbreidingen of splitsing van kamers, de pas begin 19e eeuw gestarte bouw van de pilaren en zijtrappen aan de voorkant, stoepen en lantaarns rondom, een extra uitbreiding in 1869 aan de westzijde, meer dakkapellen, nieuwe trappen, betere toiletten, een mooie windvaan in 1889 op het dak dankzij overbuurman W.A. Scholten, schilderingen van Johan Dijkstra in de trouwzaal en eind 20e eeuw in plaats van het archief op de begane grond een nieuwe raadzaal…

Verbouw stadhuis april 2022

Terug naar de écht nieuwe raadzaal. Deze raad-op-zolder werd aanvankelijk door heel wat mensen met opgetrokken wenkbrauwen bekeken, maar de nieuwe zaal is inmiddels door iedereen die er al is geweest met enthousiasme ontvangen. Een dik jaar geleden hees een grote kraan van bovenaf het nodige staal naar binnen om de draagconstructie te waarborgen. Inmiddels is daar op zolder een even hoge als ruime vergaderzaal ontstaan die zich daar presenteert alsof hij er altijd al is geweest. Petje af. Momenteel werkt de aannemer hard aan de afbouw van de zaal, waar ook een speciaal geweven wandbekleding wordt aangebracht. Rondom zijn ruimten ontstaan die we in dit soort gebouwen beter kennen als de illustere wandelgangen. In het plafond van de raadzaal zijn grote lichtopeningen gemaakt die waar nodig tegen te felle zonneschijn kunnen worden verduisterd. Op het dak liggen vele tientallen zonnepanelen. En - ook een rustgevende gedachte - niks van dat al is te zien vanaf de Grote Markt. Het uiterlijk van het monumentale Stadhuis blijft in feite onveranderd.

Verbouw stadhuis april 2022

Verbouw stadhuis april 2022

Verbouw stadhuis april 2022

Hemelsblauw plafond

Als kers op de taart leverde de nieuwe raadzaal nog een nieuwe ruimte op: erónder! Waar op de binnenplaats tot in het midden van de 19e eeuw de paardenkoetsen geparkeerd stonden en heel veel later een verdieping hoger rokende wethouders en ambtenaren hun pauzes namen, daar is nu vanaf de begane grond een indrukwekkende 18 meter hoge zaal ontstaan. De gemeenteraad heeft deze nieuwe ruimte inmiddels tot de Anda Kerkhovenzaal gedoopt. Deze Anda was een jonge Groningse student die als verzetsvrouw in het Scholtenhuis terecht kwam en vlak voor de bevrijding in 1945 om het leven is gebracht. Het plafond van deze ontvangstzaal is hemelsblauw gekleurd, wat direct doet denken aan het prachtige koor van de Martinikerk. Gouden sterren symboliseren Groningen en de talloze dorpen en steden eromheen, precies zoals het in het echt ook is. Wie weet, misschien kijkt Anda vanaf één zo’n sterretje nu op ons neer. Hoe dan ook, dé plek om op de marmeren vloer de koning te ontvangen of een kek salsa-feest te organiseren.

Verbouw stadhuis april 2022

Verbouw stadhuis april 2022

Waar de mond ook van open valt, is het schilderwerk van de pilasters op de bel étage. Deze tegen de muur aangebrachte pilaren – het zijn er in totaal een stuk of 75 – worden momenteel stuk voor stuk gemarmerd door uiterst deskundige schilderkunstenaars. Het witte steen verandert in van niet van echt te onderscheiden oranjebruin marmer. Zoals het – zuinigjes, op zijn Gronings - hoort in een neoclassicistische gebouw van allure. En passant worden daar door hen ook de deuren gehout, wat zoveel wil zeggen dat ze zo worden geschilderd dat ze er precies (weer) uitzien als eeuwenoude eiken deuren.

Verbouw stadhuis april 2022

Verbouw stadhuis april 2022

Rustig, evenwichtig en stijlvol

In Antwerpen waar ze ook recent hun stadhuis hebben gerenoveerd noemen ze hún eerste stadhuisverdieping ‘het schoon verdiep’. Om op onze eigen pronk-verdieping de neoclassicistische roots van het Stadhuis optimaal te etaleren, zullen de moderne eind 20e eeuwse en daarom echt niet (of niet echt) passende plafondschilderingen van Rudi van de Wint de komende weken ook nog aan het oog worden onttrokken. Door middel van een speciale constructie, die is afgesproken met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, zullen ze voor latere generaties worden verhuld en bewaard. Wat beklijft is dan een rustig, evenwichtig en stijlvol geheel. De 18e eeuwse oervaders architect Jacob Otten Husly en de regenteske opdrachtgever burgemeester Anthony van Iddekinge en zijn adviseur professor Petrus Camper zouden er maar wat trots op zijn geweest. En zo snel gedaan ook, de bouw van hun stadhuis duurde destijds meer dan 35 jaar en begon in feite pas goed na hun dood. Eigenlijk, met een beetje fantasie, is er continu doorgebouwd aan het Stadhuis… 

Led walls en hybride werkplekken

Hoe dan ook, in mei krijgen we als gemeente de sleutel terug van de aannemer. Dan is het gebouw bouwkundig gereed. De schutting en de containers zijn dan weer weg en het Stadhuis oogt dan vertrouwd als altijd. Wat dan nog volgt is het inhuizen. Voorwaar nog een hele klus. Er is hier en daar nieuw meubilair besteld. Maar – leve het hergebruik - ook heel wat bestaande bureau’s krijgen een nieuw stemmig-grijs werkblad en de stoelen en zitjes waar nodig een nieuwe zwarte bekleding. De raambekleding – gordijnen en zo – komt er geheel in stijl van het gerevitaliseerde stadhuis uit te zien, waarbij er de nodige aandacht voor een goede akoestiek is. Het maakt het Gesammtkunstwerk dat het Stadhuis is een stuk rustiger qua uitstraling, want het was natuurlijk wel een raar allegaartje de afgelopen jaren. Ook het nieuwe ict-systeem in het Stadhuis zal dit voorjaar worden ingeregeld, wat een uitdaging is. In de raadzaal komen twee enorme led-walls zodat iedereen – raad, college, publiek – alles goed kan zien en lezen. Ook worden er links en rechts voorzieningen getroffen om goed hybride te kunnen werken. In de reguliere vergaderruimte kan men straks draadloos presenteren vanaf de eigen laptop, ipad of mobiele telefoon – als eerste binnen de gemeente Groningen.

Verbouw stadhuis april 2022

Kunst komt terug

Last but not least komt dan ook de kunst uit eigen gemeente-bezit terug in het gebouw. Van alle schilderijen en gravures komt zo’n beetje de helft terug. Samen met deskundigen van het Groninger Museum en oud-collega en kunstkenner Ben Radema is per verdieping bepaald wat waar komt te hangen. In elk geval veel burgemeesters en veel De Ploeg-schilderijen. Inclusief een door Johan Dijkstra gemaakt schilderij van de enige vrouw in dit geheel: Anda Kerkhoven, uiteraard in de naar haar vernoemde ontvangstzaal.

Verbouw stadhuis april 2022

Vanaf september is het Stadhuis dan weer gewoon in gebruik. Zoals altijd. Als de vertrouwde plek waar het democratisch proces dag in dag uit plaats vindt. Met extra veel ruimte voor commissievergaderingen en nieuwe fractiekamers op de begane grond. Het gebouw is goed toegankelijk, in zijn klassieke strengheid iets uitnodigender zelfs. We hoeven straks niet meer eerst in de camera te kijken voordat de voordeur open gaat. Het Stadhuis is straks gewoon open waarna je wordt ontvangen in de hal bij een nieuwe balie. Wel moeten we dan daarna – veiligheid is natuurlijk wel een dingetje - verder door nieuwe deuren die tussen de hal en de gangen zijn geplaatst.

En nog een troost tot slot, zelfs de vele duivenpinnen komen terug op de evenzovele vensterbanken. Want anders kunnen we volgend jaar de hele boel weer overnieuw gaan schoonmaken…

Verbouw stadhuis april 2022

Buitenkant klaar, focus nu op raadzaal

10 november 2021

De werkzaamheden rondom de aanpak van het Stadhuis vorderen gestaag. De buitenkant is al maanden klaar maar binnen in het gebouw wordt er nog op veel fronten hard gewerkt. De oplevering is gepland in april 2022. Daarna volgt stap voor stap de inhuizing zodat het Stadhuis rond de zomer weer klaar is voor gebruik. Trouwen kan er weer vanaf 1 september 2022.

Buitenzijde

De werkzaamheden aan de buitenzijde van het stadhuis zijn vrijwel geheel uitgevoerd. Er zijn diverse herstelwerkzaamheden aan het metselwerk en het natuursteen uitgevoerd en de gevel is schoongemaakt door middel van laserreiniging. Ook zijn nagenoeg alle (raam-)kozijnen geschilderd en is het glas vervangen door speciaal isolatieglas dat geschikt is voor monumenten. Nadat de werkzaamheden zijn afgerond zijn de steigers verwijderd en is al weer een deel van het bouwterrein “teruggegeven aan de stad”.

Binnenzijde

Een van de meest in het oog springende werkzaamheden is het maken van de nieuwe raadzaal op de zolder. Begin 2021 zijn daartoe de nodige staalconstructies over het dak gehesen. Inmiddels zijn de contouren van de nieuwe raadzaal-op-zolder goed zichtbaar. Er wordt nu druk gewerkt aan de realisatie van de binnenwanden en plafonds. Ook zijn de ruimtes gereed gemaakt voor de grote installatieonderdelen die eveneens op de zolder worden geplaatst. Op de 2e verdieping begint het gebouw ondertussen – we spreken november 2021 - al zijn uiteindelijke verschijningsvorm te onthullen. Kabels en leidingen voor de installaties zijn aangebracht, het schilderwerk aan een fors aantal kamers is gereed en in sommige kamers is  de vloerbedekking zelfs al gelegd. Op de eerste verdieping en de begane grond is men nog met ruwbouw-werkzaamheden bezig. Veel werk moet nog worden verricht aan de gangen, representatieve ruimtes en met name aan de Burgerzaal in het midden van het gebouw. De plafond-kunstwerken van Rudi van de Wint worden in situ behouden voor latere generaties: ze worden in samenspraak met de RCE en andere deskundigen zorgvuldig afgedekt.

Inrichting stadhuis

De ambtelijke organisatie is voortvarend aan de slag om er voor te zorgen dat straks alle faciliteiten die nodig zijn om goed te kunnen werken op tijd aanwezig zijn. Er zijn werkgroepen aan de slag voor ICT, audiovisuele middelen, los meubilair, kunst (in samenwerking met het Groninger Museum), keukenapparatuur en facilitaire benodigdheden, beveiliging en verhuizing.

Hoogste punt bereikt

18 maart 2021

De aanpak van het Stadhuis vordert gestaag. Op donderdag 18 maart is het hoogste punt van het werk bereikt.

Een grote stalen kolom van 2000 kg is vanaf de buitenkant aan de noordzijde van het Stadhuis over het dak heen naar binnen gehesen.
Dat gebeurde door middel van een mobiele torenkraan. De kolom is onderdeel van een staalconstructie van in totaal 60 ton die noodzakelijk is om de bouw van de nieuwe raadzaal op de derde verdieping te realiseren.

Als zodanig is al dat staal – ook symbolisch – te beschouwen als een stevig fundament onder het democratisch proces dat vanaf begin volgend jaar op die nieuwe verheven plek plaatsvindt.
Een spannende klus: een compleet nieuwe constructie inpassen in een monument van meer dan 200 jaar oud is niet niks. Millimeterwerk bovendien, want er moet geen schade aan het gebouw worden toegebracht. Dankzij minutieuze voorbereiding, met computermodellen op basis van scans van het oude gebouw, viel alles op zijn plaats.

Ondertussen is de aanpak van het gehele Stadhuis zover gevorderd dat de restauratie van de voorgevel bijna klaar is. Binnenin het gebouw ligt de aanleg van de vele technische installaties eveneens op schema.

Gestage voortgang werkzaamheden

27 januari 2021

Achter het monumentale doek is de afgelopen tijd heel wat gebeurd: zo is aan de buitenkant de gevel aangepakt. Dat gebeurde door het voegwerk in de bakstenen muren te herstellen en het natuursteen ertussen in via een lasertechniek schoon te maken. Aan de binnenkant zijn ondertussen de meeste oude technische installaties weggehaald en zijn veel ruimtes al gestript. De aannemer is nu begonnen met het demonteren van de systeemplafonds. Binnenkort begint ook een andere grote operatie: de bouw van een stalen constructie in de nieuwe raadzaal.

“Zowel de nieuwbouw als het renovatiedeel zijn ware kunststukjes”, zegt Elzo Dijkhuis, projectleider van de verbouwing. “Ieder op zijn eigen vakgebied. Zo is het weglaseren van de zwarte aanslag op de natuurstenen geveldelen een heel innovatief proces. Hiervoor is kennis en ervaring vanuit Italië ingevlogen. Eerder hadden deze vaklieden al oude Romeinse gebouwen zo gerestaureerd. Dit had een paar jaar geleden nog niet gekund.”

Verwarmen

Ook de energiehuishouding is een kunststukje. In het Waagplein is een diepe warme en koude bron gemaakt die in principe het hele stadhuis moet kunnen verwarmen. Pas bij ingebruikname kan worden gecheckt of deze WKO-oplossing daadwerkelijk ook goed werkt. Zo niet, kunnen andere maatregelen worden ingezet. Als die niet werken kan er nog een aparte koude bron worden gemaakt even verderop onder de Vismarkt.

Raadzaal

De komende weken begint een specialistische en spannende klus: de opbouw van een stalen constructie in de nieuwe raadzaal. Dat gebeurt van bovenaf, dus met behulp van grote kranen. Ook gaat de aannemer de buitengevel schilderen. Hiervoor is onderzoek gedaan naar de oorspronkelijke kleuren.

Inrichting stadhuis

Collega’s in onze eigen gemeentelijke organisatie zijn gestart met diverse inrichtings- en facilitaire werkzaamheden. Denk hierbij aan alle ICT, de audiovisuele middelen, het losse meubilair maar bijvoorbeeld ook aan een plan waar straks welke kunst komt te hangen.

Plafondkunst

“We restaureren het Stadhuis zoveel mogelijk in de oorspronkelijke neoklassieke stijl. Daarbij kijken we ook welke rol kunst hierin kan spelen”, zegt Elzo. ”Dat doen we onder andere samen met deskundigen van het Groninger Museum.” Zo passen de in de jaren ’90 in een moderne stijl geschilderde plafonds van Rudi van de Wint op de eerste verdieping niet in deze nu doorgevoerde oorspronkelijke stijl. Vanwege de ontegenzeggelijke cultuurhistorische waarde van deze schilderingen is besloten het ‘in situ’ te laten, het wordt bedekt maar kan in de toekomst desgewenst weer zichtbaar worden gemaakt.

Op schema

Door het ingewikkelde schoonmaakproces van de buitengevel hebben de werkzaamheden een beetje vertraging opgelopen. De oplevering komt echter niet in gevaar: men gaat ervan uit dat in januari 2022 de klus klaar is. Ook financieel ligt de verbouwing op schema. De komende maanden wordt ook verder nagegaan in hoeverre de coronacrisis invloed heeft op de inrichting en het functioneren van de nieuwe raadzaal. Dan zal ook blijken of de eerste raadsvergaderingen zoals gepland nog vóór de gemeenteraadsverkiezingen in het aangepakte Stadhuis kunnen plaatsvinden. Lees meer over de actuele werkzaamheden in de brief aan de raad (pdf 269 kB)

Aanpak Stadhuis ligt op schema

4 september 2020

Het Stadhuis van Groningen staat in de steigers. Het rijksmonument uit 1810 krijgt momenteel een grote onderhoudsbeurt. Die zorgt samen met verduurzaming, restauratie en een interne verbouw er voor dat het Stadhuis straks weer optimaal functioneert en toekomstbestendig is. Vanaf begin augustus is aannemer Rottinghuis druk aan het werk op tal van plekken in en om het Stadhuis.

Op zolder zijn bouwvakkers bezig met demontagewerkzaamheden om ruimte te maken voor een nieuwe staalconstructie. Die is nodig voor de nieuwe vloer en het dak van de daar te situeren raadzaal. Inmiddels zijn de wanden, plafonds en huidige installaties verwijderd. Men inspecteert tegelijkertijd de houten balken van de zoldervloer op eventuele houtrot en waar nodig zullen de balken versterkt worden. Ook het glazen plafond van de huidige raadzaal – in feite ook de vloer van de centrale binnenruimte op de eerste verdieping - is inmiddels weggehaald. Zo wordt daar ruimte gemaakt voor de nieuwe Burgerzaal die zich straks over drie verdiepingen uitstrekt in het midden van het gebouw. Ook in veel andere ruimtes zoals werkkamers en de oude raadzaal is men inmiddels druk aan het werk.

Aan de buitenkant van het Stadhuis zijn aan de Grote Markt-zijde steigers geplaatst. Daaraan is een groot doek bevestigd met daarop een impressie van het Stadhuis zoals dat straks, danig opgefrist, na de schoonmaakbeurt er weer komt uit te zien. Eerst wordt nu de gevel gereinigd. Daarna gaat de schilder aan het werk met het vervangen van het huidige glas in de ramen en het opnieuw schilderen van de houten kozijnen. Zo gauw de voorzijde later dit najaar klaar is, verhuist de steiger naar de zuidzijde waar dan dezelfde werkzaamheden worden uitgevoerd.

Aan de schutting rondom het Stadhuis hangen veel panelen. Ze geven voorbijgangers informatie over de geschiedenis van het gebouw en de werkzaamheden van nu. Ook de aanstaande herinrichting van het plein voor de deur, de Grote Markt, krijgt de nodige aandacht.
Bekijk ook de foto’s van de huidige stand van zaken.