Opgezette mol

Omarm de mol in je tuin

13 februari 2024
Nieuws

Houd je van een strak gazon? Dan ben je waarschijnlijk not amused wanneer je een molshoop ontdekt. Deze hoopjes aarde ontstaan doordat mollen meterslange gangen graven onder de grond. Toch zou je volgens John Brantsma, senior van de afdeling dierplaagbeheersing bij de Milieudienst Groningen, wel blij moeten zijn met een mol in je tuin: “Mollen zijn nuttige dieren. En het is een teken dat de bodem gezond is.”

“De mol zorgt ervoor dat de grond in je tuin nog gezonder wordt”, vervolgt John. “Al dat gewroet zorgt voor bodemverbetering, omdat ze de boven- en onderlaag met elkaar mixen. Dat maakt de aarde luchtiger en daar worden je planten blij van. Daarnaast werkt zo’n gangenstelsel als een natuurlijke drainage en dat is weer goed voor de afwatering in je tuin.”

Territorium

“De gangen graven ze met hun voorpoten, die ze als een soort schepjes gebruiken. De achterpoten zijn maar een aanhangseltje”, voegt hij toe, “die zijn lang niet zo sterk ontwikkeld. De achterpoten gebruiken ze om de aarde mee weg te duwen. Het zand dat uit de gangen komt, drukken ze omhoog. Zo ontstaan molshopen.” Maar waarom graven mollen? “Dat doen ze omdat ze een territorium hebben. Dat blijven ze continu uitbreiden. Ze willen geen andere mol in de buurt hebben. Gebeurt dat toch, dan wordt het vechten. Alleen in de paartijd zoeken mollen elkaar op en vormen ze paartjes. Daarna leven ze weer alleen.”

Gangenstelsel

“Onder de grond graaft de mol een gangenstelsel dat bestaat uit hoofdgangen en een paar kamers. Deze zijn beiden permanent. En soms graven ze secundaire – tijdelijke – gangen”, vertelt John. De permanente gangen en de kamers liggen zo’n dertig tot zestig centimeter onder grond. De tijdelijke gangen liggen meer aan de oppervlakte. Je ziet ze soms op een grasveld liggen. “Deze gangen worden mollenritten genoemd. Ze worden gebruikt om voedsel of een partner te vinden. Jonge mollen, geboren rond maart/april, moeten vier weken na de geboorte al op zoek naar hun eigen territorium. Hierbij maken zij ook mollenritten.”  

Insecten

“Mollen graven hun gangenstelsel daar waar ze lekker kunnen graven en waar er voldoende te eten is. Je treft ze voornamelijk in weilanden, tuinen, akkers, bossen en op andere plekken met vruchtbare grond. Ze eten insecten die vaak vervelender zijn om in de tuin te hebben, zoals emelten”, aldus John. Deze insecten eten de wortels van gras, waardoor deze geen voedingsmiddelen meer opnemen en je gazon vatbaarder is voor ziekten en schimmels. “Regenwormen eten ze het meest, zo’n 50 gram per dag. Ook eten ze pissebedden, larven, babymuizen, slakken. Is dat niet nog een reden om een molletje in je tuin te willen?”, gniffelt hij.

Horen

Vaak wordt gedacht dat mollen blind zijn. “Dat klopt niet. Boven de grond kunnen ze het verschil tussen licht en donker zien. Navigeren onder de grond doen ze op de tast. Horen en voelen kan de mol heel goed. Hij kan zelfs horen wanneer er op grote afstand een regenworm door zijn gangenstelsel kruipt”, vertelt John. “Verder hebben mollen geen vast dag- en nachtritme. Ze graven een aantal uren, rusten dan een paar uren. Dat blijft zich herhalen. Slapen doen ze niet op een vaste plek. Het is maar net waar in het gangenstelsel ze geëindigd zijn met graven.”

Meer molshopen

“Op dit moment zie je weer meer molshopen. Dat komt omdat we net een vorstperiode achter de rug hebben”, weet hij. “De bovenste laag aarde is bevroren, daar kan de mol niet graven. Daarom gaat hij dieper de grond in. Hier maakt hij een nieuw gangenstelsel, dieper dan de vorstgrens. Daar komt veel aarde bij vrij. Dus die hopen aarde die je momenteel ziet? Allemaal afkomstig van het nieuwe gangenstelsel, dieper onder de grond.”

Weren

Ondanks de voordelen van een mol in de tuin, snapt John dat inwoners het vervelend kunnen vinden. Wegjagen of verplaatsen heeft volgens hem geen zin. “Zodra een gangenstelsel niet meer bewoond is, neemt een andere mol snel zijn intrek. Zo blijf je bezig. Er bestaan ook van die trilpaaltjes. Maar die werken alleen als je zeker weet waar de mol zit, omdat je het paaltje in de hoofdgang moet plaatsen. Tsja, weet die maar eens te vinden. Dus 95 procent van de tijd heeft zo’n trilpaaltje niet het gewenste effect.”

Mollennet

“Je kunt ook een mollennet plaatsen”, geeft hij nog als voorbeeld. “Dat is een soort gaas dat je rond de hele tuin op minstens een meter diepte moet ingraven. Hier kunnen ze niet doorheen. Maar dit is een lastige en dure klus, zeker bij bestaande tuinen.”

Geen mollenklem

Mollenklemmen gebruiken we in de openbare ruimte niet meer. “Gelukkig maar”, vindt hij. “Dat is geen diervriendelijke methode. Daarnaast zijn de klemmen ook nog eens gevaarlijk voor mensen. Voor spelende kinderen bijvoorbeeld, die zo’n klem vinden en uit de grond halen. Of voor honden. Dat moet je niet willen.”

Uitzondering

Er geldt een uitzondering voor begraafplaatsen en sportvelden. Het gemeentebestuur wil voorkomen dat grafstenen verzakken, een begraafplaats er slordig uitziet of dat sportvelden worden afgekeurd vanwege de veiligheid. Daarom worden op die twee plekken, tot er een diervriendelijkere manier gevonden is, nog wel mollenklemmen geplaatst.

Diervriendelijk

Liever geen mol in je tuin? Johns tip: “Zorg dat je tuin onaantrekkelijk is voor mollen. Een gevarieerde tuin met veel bomen en borders is minder aanlokkelijk dan een strak gazon. Ze kunnen namelijk niet door boomwortels graven. Lekker rommelig houden dus, je tuin! Dat vinden andere dieren en insecten ook fijn. En die kleine werkertjes omarmen.”

Mollentelling

In het weekend van 17 en 18 februari wordt de jaarlijkse Mollentelling weer gehouden. Door de Mollentelling wordt data over de verspreiding van de mol verzameld en komen we te weten waar in Nederland de mol leeft. Tel je mee? Mollen en molshopen in de tuin kun je doorgeven via Tuintelling.nl. Daarbuiten, in parken, bossen, weilanden et cetera, kun je het doorgeven via Waarneming.nl.