U bent hier

Oorlogsmarkering station Haren onthuld: “Herdenken blíjft belangrijk”

Bij het station van Haren is 7 februari een oorlogsmarkering onthuld. Dit herinnert aan de transporten van Kamp Westerbork naar de vernietigingskampen in Duitsland. “Voor de naoorlogse generaties is het van belang dat zij, naast feitenkennis over de oorlog, ook iets kunnen ervaren. Zodat het echt ‘binnenkomt’”, aldus Harenaar Wil Legemaat. “Zo’n oorlogsmarkering op het station is daarom heel belangrijk.”

“Het dringt daar echt door. Het besef dat op die plek 97 treinen met in totaal 107.000 Joodse mensen en 200 Sinti en Roma langskwamen. Op weg naar de gaskamers.”

Oorlogsslachtoffers

Wil (links op de foto) weet veel over de Tweede Wereldoorlog. “Ik heb geen historische achtergrond, maar schreef drie boeken over de oorlog. En ik doe veel projecten rond de oorlogsslachtoffers in deze regio.”

Tekst gaat door onder foto

Invoelbaar

“In Haren vielen 66 doden. Alles wat er in ons land gebeurde, gebeurde hier ook. Maar dan op kleinere schaal. Erg indrukwekkend”, vindt Wil. “Het is dichtbij, je kent de plek. Deze mensen wóónden hier. De huizen staan er nog. Daarom kun je je er een voorstelling van maken. Dat maakt het invoelbaar.”

Herdenken

“Door de nieuwe oorlogsmarkering komt het dichtbij: de waanzin uit die tijd. Herdenken blijft belangrijk. Gedenktekens, monumenten, Stolpersteine, et cetera helpen daarbij.”

Tekst gaat door onder foto's

Wil Legemaat in het midden tijdens het leggen van de Stolpersteine, door de Duitse kunstenaar Gunther Demnig voor de familie Blocq. April 2010.

Stolpersteine leggen voor de familie Kottek.

Generaties

Ook wethouder Philip Broeksma vindt herdenken belangrijk. “De generatie van nu en de generaties die na ons komen, moeten weten wat hier gebeurd is. Het verhaal gaat namelijk ook over nu. Niet alleen over het verleden. Dit gaat ook over moed, over trouw. Over een ramp, die nóóit meer mag gebeuren.”

Belangrijke plaats

“Haren had in de oorlogsjaren geen station”, zegt Wil. “Toch was Haren een belangrijke plaats voor de mensen die in treinen van Westerbork naar Polen gedeporteerd werden. De treinen bogen namelijk net voor het huidige station af naar Waterhuizen, richting Hoogezand.”

Briefjes

“De treinen minderden flink vaart tijdens dat afbuigen. Ze reden vaak stapvoets op dit punt. De mensen in de trein gebruikten dat moment om briefjes naar buiten te gooien. Veel van die briefjes belandden in de volkstuintjes die tussen de spoorlijnen lagen”, vertelt ze. “Volkstuinders en kinderen uit de buurt raapten die briefjes op, zodra er geen bewaking meer in de buurt was.”

Groot belang

“In Haren wonen nog verscheidene ouderen die als kind de briefjes zochten. Vaak brachten zij de briefjes naar een meester van de Tuindorpschool. Die zorgde voor verzending. Ook voor deze mensen is het nieuwe monument van groot belang”, vindt Wil. “Een heel mooi burgerinitiatief om op deze bijzondere plek in Haren een herdenkteken te plaatsen.”

Route van vervolging

“En een prachtig project van Herinneringscentrum Westerbork. Het was hun idee om de ‘Route van de Vervolging’ te markeren op alle stations waar de treinen langskwamen”, vertelt ze. “Fijn dat de NS, ProRail en de gemeente Groningen hier ook positief tegenover stonden.”

Zuil

De markeringen staan bij de stations in Winschoten, Zuidbroek, Nieuweschans, Hoogezand-Sappemeer. Je treft ze ook aan in Duitsland in Weener en Leer. En sinds kort in Assen en dus in Haren. Het is een soort zuil van 80 centimeter breed en 2 meter hoog, die op een opvallende plek op de stations staat.

Tekst gaat door onder foto

Foto’s en briefjes

“Op de herdenkingszuil staan foto’s van mensen die in plaatsen langs de voormalige route zijn geboren of vanuit hier werden gedeporteerd. En er staan briefjes op die uit de treinen zijn gegooid. Dat deel van de zuil is overal gelijk: op alle stations dezelfde afbeelding. Het gaat immers om álle weggevoerde mensen. Niet per se om de mensen die uit de gemeente komen waar de zuil staat”, zegt Wil.

Beeld vanuit de trein

De grote foto daaronder is een lokale afbeelding. “In Haren is dit een foto van rond de oorlogsjaren. Genomen vanaf de brug over het spoor in Harenermolen. Dit is het beeld zoals vanuit de trein te zien is geweest.” Als onderste ‘laag’ is een foto van rails met een uit de trein gegooid briefje afgebeeld.

Vrijheid

“Binnenkort vieren we 75 jaar vrijheid”, zegt wethouder Broeksma. “Het lijkt misschien vanzelfsprekend dat we in Nederland in vrijheid leven. Maar dat is niet zo. Er zijn meer dan 100.000 onschuldige Nederlanders vermoord. Allemaal echt gebeurd. Dit moeten we blijven gedenken.”

Tekst gaat door onder foto

Onthulling

Initiatiefnemer Jaap Beintema (rechts op de foto), de directrice van Westerbork, Gerdien Verschoor en wethouder Philip Broeksma onthulden de oorlogsmarkering.