U bent hier

Grote Markt moet verleiden om er langer te blijven

Grote Markt Noordzijde

“Als ik op de Grote Markt sta met de klingelende klokken van de Martinitoren, de markt, de mensen: dan voel ik me een Groninger!”, schrijft Froukje. Haar stadgenoot Marloes ziet dat anders: “De Grote Markt is voor mij een grote oversteekplaats. Een te groot plein waar de steentjes op de grond niet bij elkaar passen en waar veel lelijke gebouwen afgebroken mogen worden.”

Tijd voor herinrichting, vindt ook de gemeente. Na het verdwijnen van de bussen in de loop van 2021 moet de Grote Markt een aantrekkelijke plek worden waar je graag een poosje blijft.

Wethouder Roeland van der Schaaf: “Wij willen in de binnenstad meer ruimte voor voetgangers. Dat geldt zeker ook voor ons kloppend hart, de Grote Markt. Met het verdwijnen van de bussen en een vernieuwde Oostwand liggen er mooie kansen om de ruimte op de Grote Markt te herwinnen. Want voor ouderen en kinderen valt er nu weinig te beleven. En het moet ook geen kaal evenemententerrein worden. We willen toe naar een inrichting die mensen verleidt om er langer te blijven. Wat zou het mooi zijn als ouders op de Grote Markt ergens aan de rand onder een schaduwrijke boom kunnen uitrusten terwijl hun kinderen spelen met water.”

Rotonde

Dat ziet programmamanager binnenstad Gavin van Osnabrugge wel voor zich. “In de jaren zestig was de Grote Markt in feite één grote rotonde met een vierbaansweg. Met de invoering van het verkeerscirculatieplan in 1977 verdwenen de auto’s. Toch bleef het een rommelig verkeersplein met veel bussen en taxi’s. Het is nu de tijd om bij de lopende binnenstadsaanpak de volgende stap te zetten. Uit onze tellingen blijkt dat mensen er momenteel niet blijven plakken.” Terwijl daar wel behoefte aan is. “Zelfs op een koude dag zitten nog mensen in de zon op de trappen van de tijdelijke VVV. En die is in maart echt weg. De Grote Markt is een allegaartje dat voor van alles wordt gebruikt. De meeste mensen zijn het eens dat het plein zo niet tot zijn recht komt, terwijl het wel ons
belangrijkste plein hoort te zijn.”
 

Grote Markt 1965

Inwoners

Daarom werkt de gemeente aan plannen waarbij ze goed luistert naar de inbreng van inwoners zoals Froukje en Marloes. Zij postten hun beeld van de Grote Markt tijdens het toekomstfestival Let’s Gro. Bij de editie van vorig jaar konden burgers hun wensen voor de inrichting laten weten. Belangrijkste uitkomst daarvan: meer water, groen en mogelijkheden om te zitten zonder dat je meteen iets hoeft te bestellen. “We willen er een verblijfs- en ontmoetingsplek van maken waar de voetganger op nummer 1 staat”, vindt ook Gavin.

Keuzes

Hoe krijgen we dat voor elkaar? “Samen met het in pleinen gespecialiseerde Deense architectenbureau Gehl stellen we nu richtlijnen op waar een toekomstig ontwerp aan moet voldoen, een programma van eisen. Dan gaat het over de identiteit van de Grote Markt, voor welke activiteiten het plein ideaal is en om de verbinding tussen de omringende gebouwen, hun functie en de openbare ruimte. Over zitten zonder te betalen, water, groen en wie weet wat nog meer. Klimaatbeheersing is een belangrijk thema, de Grote Markt is bij hitte in de zomer een weinig uitnodigende kookpan door de verstening. Verder moeten we keuzes maken waar de voetgangers en fietsers straks over de Grote Markt kunnen lopen en rijden.”
 

Terras Grote Markt

Ontwerp

Voor al deze onderwerpen werkt de gemeente schetsmatige scenario’s uit die ze vanaf het voorjaar van 2020 alvast voorzichtig voorlegt aan belanghebbenden. De gemeenteraad hakt er vervolgens knopen over door. In het najaar van 2020 maakt een nog te kiezen architect een ontwerp aan de hand van het programma van eisen.

Experimenten

In de periode dat de bussen nog rijden, komen er wel alvast een paar ruimtelijke en functionele experimenten op de Grote Markt. “Het mini-golftoernooi tijdens Let’s Gro was daar al een voorbeeld van. Je kunt ook denken aan proefopstellingen waarbij je spel of bankjes combineert met tijdelijk groen. Of aan het opdelen van de Grote Markt met verschillende speelelementen waardoor je spelen uitlokt en tegelijkertijd fietsroutes creëert. Misschien zijn er mogelijkheden voor hoogteverschillen in combinatie met water. We denken niet alleen aan een glijbaan of een wipkip.”

Kermis Grote Markt

Evenementen

Blijft de Grote Markt ook de plek waar de burgemeester FC Groningen huldigt na het behalen van Europa League-voetbal? En waar we “zwieren, zwaaien, sensatie draaien” op de kermis? “Zeker, die evenementen zeggen ook iets over de grote betekenis van de Grote Markt. We willen een weg vinden waarbij we evenementen nog steeds faciliteren én een plein krijgen waar je ook op de meeste andere dagen gezellig naar toe kunt. Een thema waar we een uitspraak over moeten doen vóór een ontwerper aan de slag gaat.”

Zitten

Als leek denk je dat zitten bij een fontein onder een boom alleen aan de randen van de Grote Markt kan, bijvoorbeeld voor de Oostwand. “Tijdelijke losse stoelen zijn ook mogelijk. En bij een fontein is het de vraag of je voor de klassieke vaste ‘ridder op paard-fontein’ gaat of water dat als een bedriegertje uit de grond spuit”, weet Gavin.

Grote Markt Oostzijde

Noordwand

Een andere vraag is wat er gebeurt met de ruimte tussen het ABN-AMRO-gebouw en de Martinitoren. Tot de verwoesting in de oorlog stonden daar gebouwen. “Je bereikte de Grote Markt vroeger via de Kreupelsteeg. Daarna kwam er een groot gat voor een brede asfaltweg en druk busverkeer.” De gemeente onderzoekt of Groningen dit gat dicht wil bouwen. Zeker is dat de gebouwen aan de noordwand voorlopig blijven staan. “Daarover blijven we in gesprek met ontwikkelaars die we uitdagen om voor nieuw elan te zorgen.”

Noordzijde Grote Markt

Planning

Gavin denkt dat het “zeker mogelijk” is om de herinrichting van de Grote Markt in 2023 af te ronden. “Dat hangt af van de bouw van de nieuwe Kattenbrug waarover de bussen gaan rijden. En van hoe scherp de keuzes zijn die we gaan maken.” De ‘huiskamer van de stad’ kan er na de herinrichting alleen maar mooier van worden. Een anonieme inwoner schreef over de Grote Markt: “De plek waar ik mijn vrouw ten huwelijk gevraagd heb.” Meer aanzoeken lijken op komst.

Tram Grote Markt

Laatste foto: vóór de oorlog reden er trams over de Grote Markt.

Bekijk kort en bondig de herinrichtingsplanning en de 1000-jarige geschiedenis van de Grote Markt: https://ruimtevoorjou.groningen.nl/project/1-herinrichting-grote-markt-g....