U bent hier

Democratie gaat óók over zeggenschap in eigen buurt

Democratie draait om méér dan een hokje rood kleuren bij de verkiezingen. Het gaat óók over zeggenschap in je eigen buurt. Tijdens de Week van de Democratie van 12 tot en met 21 november wil de gemeente initiatieven op dit gebied over het voetlicht brengen. Experimenten die voor sommige ambtenaren best slikken blijken.

“Tijdens de Week van de Democratie laten we zien wat we in Groningen aan vernieuwing van de democratie doen en wat we hierin nog kunnen leren.” Dat zegt Liesbeth van de Wetering, die zich bij de gemeente met gebiedsgericht werken en democratische vernieuwing bezighoudt. De gemeente stelde, samen met organisaties in de stad, het programma met ruim 40 activiteiten inhoudelijk samen. Alle inwoners zijn welkom bij debatten, lezingen, theatervoorstellingen, films, rondleidingen en een bewonersconferentie. Het is voor het eerst dat de gemeente zo’n Week van de Democratie organiseert.

Fake news

Natuurlijk vinden deze activiteiten niet toevallig vlak vóór de gemeenteraadsverkiezingen plaats. “Sommige evenementen staan ook in het teken van die verkiezingen en we hopen dat meer mensen naar de stembus komen. Maar in de Week willen we vooral ingaan op hoe ons systeem werkt en waar we het over hebben als we over democratie praten.” Ze verwijst naar president Donald Trump die alle nieuws wat hem niet uitkomt, afdoet als “fake news” en journalisten bestempelt als “vijanden van het volk”.

Afhakers

“Aan leiders als Trump en Orbán in Hongarije zie je dat een vitale democratie onderhoud vereist. In Nederland doen we het misschien zo goed dat we ons niet de vraag hoeven te stellen hoe het gaat met onze democratie.” Toch is dit volgens Liesbeth geen vanzelfsprekendheid. “Niet alle inwoners komen naar zaaltjes waar de gemeente plannen bespreekt. We willen ook mensen bereiken die vinden dat ze niet gehoord worden of cynisch afhaken. Daarom ontwikkelen we ook een digitaal platform waar burgers mee kunnen praten of -beslissen over onderwerpen. Zo proberen we meer en andere mensen te bereiken.”

Democratische experimenten

Een nieuw experiment is de aanpak waarbij de gemeente bewoners in samenspraak met de gemeenteraad en ambtenaren meer invloed wil geven. “We experimenteren in Groningen met de coöperatieve wijkraad Oosterpark, wijkdeal De Wijert, wijkbedrijf Selwerd, Golvend Lewenborg en in het A-kwartier. Maar er zijn ook verschillende andere bewegingen waarbij de gemeente op een nieuwe manier samenwerkt met burgers. Zoals bij het maken van een nieuw omgevingsplan (Next City), groenonderhoud en het innovatieatelier.”

Macht weggeven

“Soms gaat het bij die andere manieren over de vraag hoe de gemeente burgers betrekt bij het beleid. Maar steeds vaker gaat het er juist om hoe de gemeente meedoet met initiatieven van burgers. En hoeveel zeggenschap bewoners daarbij krijgen. De gemeente is wel gewend om mensen mee te laten praten waarbij die hun wensen mogen aangeven. Maar bij bijvoorbeeld de coöperatieve wijkraad Oosterpark geeft de gemeenteraad macht weg. Elf willekeurig ingelote bewoners organiseren samen met 6 raadsleden en een digitaal wijkpanel van 400 bewoners het democratisch proces in de wijk en hebben zeggenschap over hun eigen woon- en leefomgeving. Dat is echt nieuw voor de gemeente én bewoners. Bewoners die eerder nergens aan meededen, merken nu dat het verschil maakt dat ze zich druk maken over hun eigen buurt.”

Voorloper

“Groningen manifesteert zich landelijk met vernieuwing van de lokale democratie. We willen hierin een voorloper zijn en andere gemeenten komen ook kijken hoe we het doen. Alleen belanden we nu wel op een punt dat het niet meer om ‘een extraatje gaat’ maar echt raakt aan de kern van het werk van de gemeente. De vrijblijvendheid is voorbij.”

Omgekeerde wereld?

Liesbeth merkt dat deze ontwikkeling voor medewerkers “best spannend” is. “Bewoners nemen taken over die wij of gesubsidieerde instellingen normaal doen. Maar medewerkers van de gemeente behandelen zulke bewonersinitiatieven soms net zo bureaucratisch als die instellingen. Terwijl het vaak om bewoners gaat die in hun vrije tijd met de buurt bezig zijn, zij zitten niet te wachten op al die rompslomp. Bij de Coöperatieve Wijkraad zijn bewoners opdrachtgever voor ambtenaren, dit verandert ons werk nogal.” Het komt dan dichtbij en is voor medewerkers soms net de omgekeerde wereld.

Evenementen

Die nieuwe werkelijkheid komt ook aan de orde tijdens de Week van de Democratie op de bewonersconferentie in Hanze Plaza op dinsdag 20 november. Daar kunnen bewoners elkaar tips geven over hoe je actief je buurt, wijk of dorp beter maakt. En over wat daarvoor nodig is en goed werkt. Het is één van de twee evenementen in de Week van de Democratie waar geïnteresseerden zich voor moeten aanmelden. De andere is de Noordelijke Dag voor de democratie in het provinciehuis op vrijdag 16 november. Daar gaat het over oude en nieuwe vormen van democratie.

Gratis

Voor alle andere activiteiten hoef je je niet vooraf niet op te geven, sowieso zijn álle evenementen gratis. Een flink aantal onderdelen is overigens gericht op jongeren. “Jong geleerd is oud gedaan”, lacht Liesbeth.

Programma

Bekijk het volledige programma van de Week van de Democratie.