U bent hier

De deuren langs tegen vergissingen, fraude en onveiligheid

Polderstraat

Gemeente doet twee keer per week adresonderzoek.

Twee keer per week stuurt de gemeente twee koppels op pad die langs de deuren gaan voor adresonderzoek. Woont iedereen die staat ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) inderdaad op het opgegeven adres? Zijn er mensen die zich nog niet hebben ingeschreven? Bewoners vergeten nogal eens hun verhuizing door te geven aan de gemeente. Ook fraudebestrijding en weten wie waar woont bij rampen zijn de redenen voor deze bezoekjes. Hoe gaat zoiets?

Eddy Färber neemt met de Opel Karl van de gemeente de hellingbaan vanuit de ondergrondse gewelven aan de Kreupelstraat. Eddy is, net zoals alle andere vaste medewerkers van de afdeling Burgerzaken, toezichthouder BRP. “Lekker op pad”, bromt de medewerker van Burgerzaken die op andere dagen achter de publieksbalie zit. “Kijken wat we tegenkomen. We crossen de hele dag door de stad, aan het eind van de dag ben ik wel kapot.” Hij weet waar-ie het voor doet. “We willen de basisregistratie op orde brengen. Er zijn mensen die onterecht een uitkering krijgen en de boel opzettelijk benadelen, dat is wel gemeenschapsgeld waar je over praat. En als ergens brand uitbreekt, moet de brandweer weten hoeveel mensen er in een pand wonen.” 

Veelverhuizers

Aan het Harm Buiterplein stapt de blauwbekkende collega Ron Gilissen ook aan boord. Hij is handhaver binnen het sociale domein en ook toezichthouder BRP. Op zijn iPad staat een lijst met zo’n 70 adressen die ze willen bezoeken. Vanmorgen blijken dat vooral studentenpanden in de binnenstad. “Veelverhuizers”, heten zij in jargon. “Studenten wisselen veel van kamer en zijn wel eens laks met in- en uitschrijven. Een praatje bij de voordeur is genoeg, wij hoeven de woning niet in”, legt Ron uit.

Polderstraat

Levensteken

Na het aanbellen bij een studentenhuis in de Polderstraat volgt geen enkel levensteken. Ron tuurt omhoog: “Deze kamer lijkt leeg te staan.” Aan de Taco Mesdagstraat haalt een meisje net het slot van haar fiets. “Snel, ik moet weg”, roept ze. Volgens haar wonen in haar huis 4 mensen terwijl bij de gemeente 5 bewoners staan geregistreerd. Het meisje heeft geen idee wie de vertrokken jongen is. “Alle vorige bewoners zijn hier vertrokken in juli 2018.”

Signaal

In zo’n situatie stuurt de afdeling Burgerzaken een brief naar de niet-ingeschreven persoon. Dankzij het adresbezoekje weet het meisje dat ze deze brief kan terugsturen naar de gemeente. “Dan hebben wij een signaal en schrijven hem uit.” Andersom komt ook voor. Aan de Visserstraat klopt Ron bij gebrek aan een deurbel hard op een houten deur. “Dit kost me een paar knokkels”, zegt hij grimassend terwijl hij over zijn pijnlijke handen wrijft. Een blond meisje doet open en houdt haar oortje in. Ron en Eddy vragen haar voor- of achternaam te noemen van de medebewoners, één persoon staat niet ingeschreven en is ook niet thuis. Ze is op skivakantie, haar huisgenote belooft haar te vragen de slordigheid goed te maken.

Ron en Eddy

Landelijke aanpak

Deze praktijkvoorbeelden illustreren wat senior allround medewerker Burgerzaken Marcel Snip al vertelde: “De meeste mensen zijn niet kwaadwillend, maar sommigen willen niet gevonden worden.” Daarom werkt de gemeente mee aan de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit Basisregistratie Personen (LAA). De aanpak bestaat uit een samenwerking tussen vele partners. Dat zijn naast de ruim 280 deelnemende gemeenten diverse ministeries, uitvoeringsorganisaties en samenwerkingsverbanden. “Wij hebben ruim 900 afnemers zoals het UWV, DUO, Sociale Verzekeringsbank en de Belastingdienst die erop moet kunnen vertrouwen dat onze gegevens juist zijn”, legt hoofd Burgerzaken Jos Mulders uit. 

Schijnverlaters

Marcel: “Er zijn ook mensen die een uitkering of toeslag willen innen door zich op een ander adres in te schrijven dan waar ze echt wonen.” Jos: “We komen regelmatig schijnverlaters tegen waarbij de vader zich bijvoorbeeld laat registreren op het adres van zijn ouders en de moeder in de woning blijft ingeschreven waardoor het gezin meer toeslagen ontvangt.” Marcel: “Je ziet ook wel dat mensen zich verstoppen voor deurwaarders of schuldeisers.”

Vergeten

Meestal gaat het echter om vergissingen of nalatigheid. In studentenstad Groningen vergeten veel buitenlandse studenten zich bij vertrek weer uit te schrijven. Nieuwe bewoners krijgen daar soms last van. “Ze kunnen gekort worden op hun uitkering of hun toeslag verliezen omdat er nog iemand anders op hun adres staat ingeschreven.” Vaak trekken zij dan zelf aan de bel bij de gemeente. “Bij acute situaties dumpen wij de oude ingeschrevene dan tijdelijk op een parkeeradres. Zo wordt de burger die netjes zijn verplichtingen nakomt niet de dupe van een ander die dit niet doet”, aldus Jos.

Groepsapp

Ondertussen werken Eddy en Ron in hoog tempo adressen af, vanmorgen stuiten ze niet op fraude. Hun papieren en digitale formulieren waarmee inwoners zich ter plekke alsnog kunnen inschrijven blijven ongebruikt. “Hebben jullie ook een groesapp?”, informeert Ron vriendelijk aan een meisje wanneer ergens opnieuw een medebewoner nog niet staat ingeschreven. Achter zijn rug om kruipt de kat des huizes naar binnen. “Is dat de bedoeling?”, vraagt Ron. Even later klimt de poes in de gordijnen.

Pizzadozen

“Je komt bij de meest bijzondere studentenhuizen terecht. Met dakgoten die er bijhangen, gaten in de muur, houtrot en afgebladderde verf. Ik maak mee dat de pizzadozen je om de oren vliegen als de voordeur openwaait.” Het volgende adres ligt aan de Rummerinkhof in Haren. Daar zit nu het Zernike College, de conciërge doet open: “We kopen niet aan de deur en bekeerd zijn we al”, lacht hij. In het pand blijken nog een aantal mensen anti-kraak te wonen, de gemeente neemt hierover contact op met hun organisatie Carex.

Troelstralaan

Schichtig

Aan de Troelstralaan draait een jongeman schichtig met zijn ogen. “Ik ben geen bewoner, mijn vriendin woont hier.” Eddy vraagt of er iemand anders thuis is. De deur blijft minutenlang dicht. Net als Eddy en Ron het willen opgeven, keert de jongeman terug. Ze mogen wel even binnenkomen. Steile trapjes waar een reuzensmak op de loer ligt voeren hen naar een zolderkamer. Daar wacht een bewoonster op blote voeten in de deuropening. Een huisgenoot blijkt vertrokken naar Duitsland zonder zich uit te schrijven.

Aantal inwoners

“Het levert wat op, je merkt de resultaten”, concluderen Eddy en Ron aan het eind van de ochtend. Jaarlijks doet de gemeente op deze manier zo’n 4.000 adresonderzoeken. Toch lijkt het hoofd Jos Mulders sterk dat de gemeente veel meer of minder inwoners telt dan het officiële aantal van 233.300: “Het werkt twee kanten uit, maar ik kan me de zorgen hierover wel voorstellen.” Ook daarom wil hij graag meer adresonderzoeken.

Foto’s: Eddy Färber en Ron Giilissen.