Duidingsdebat: GroenLinks wil links en groen college

Grote winnaar van de verkiezingen GroenLinks gaat voor een links, progressief college voor de gemeenteraad van de nieuwe gemeente Groningen. Dat bleek woensdag 28 november tijdens het zogeheten duidingsdebat tussen de 12 gekozen lijsttrekkers. In dit debat gingen de 12 lijsttrekkers in op de verkiezingsuitslag en konden ze zich uitspreken over hun gewenste nieuwe college.   

GroenLinks heeft Ineke van Gent, oud-gemeenteraadslid van Groningen voor GroenLinks en nu burgemeester van Schiermonnikoog, gevraagd om als informateur de mogelijkheden van een nieuwe coalitie te onderzoeken. Zij gaat met alle politieke partijen praten. “Groningen heeft tegen de landelijke trend in gekozen voor een linkse, groene en progressieve koers”, zei GroenLinks-lijsttrekker Glimina Chakor. Zij noemde de winst voor haar partij, die 7 zetels won en nu met 11 verreweg de grootste partij in Groningen is, historisch. “De verkiezingsuitslag vraagt om een helder, breed gedragen coalitieakkoord van een coalitie die niet alleen getalsmatig op een meerderheid kan rekenen maar ook inhoudelijke samenhang heeft en elkaar wat gunt in de samenwerking.” Chakor wil in het nieuwe college verder met grote vraagstukken als klimaatverandering en de bijbehorende energietransitie.

Duidelijke verschuiving naar links

Ook de PvdA, tweede partij in de raad (van 5 naar 6 zetels), wil een links, progressief college. “Er is sprake van een duidelijk verschuiving naar de linker zijde van het politieke spectrum”, aldus lijsttrekker Carine Bloemhoff. Het liberalisme in economische zin heeft verloren in Groningen. Groningen heeft duidelijk groener, linkser en progressiever gestemd. Dat moet consequenties hebben voor de komende periode.” Bloemhoff hoopt dat het nieuwe collegeprogramma uitmondt in brede maatschappelijke akkoorden rond zorg, duurzaamheid, wonen, onderwijs en werk.

D66-lijstrekker Paul de Rook zei teleurgesteld te zijn over het verlies (van 9 naar 5 zetels).  “Maar we zijn nog steeds de derde partij in Groningen.” Hij zei dat D66 graag in het nieuwe college wil. Dat moet een progressieve coalitie zijn. “Maar een coalitieakkoord dat niet het groenste coalitieakkoord ooit is, zal niet door ons worden ondertekend.” SP-lijsttrekker Jimmy Dijk wil een fundamenteel ander beleid. “GroenLinks heeft aangegeven voor echte verandering te willen gaan. En die kans is er nu.” De veranderingen komen er volgens hem niet met de VVD, maar wel met GroenLinks, PvdA, SP en Partij voor de Dieren of ChristenUnie. "Bij de SP staat de deur wagenwijd open.”

Inclusieve toekomst

VVD-lijsstrekker Joost van Keulen (van 3 naar 4 zetels) concludeerde uit de winst van de Partij voor de Dieren en GroenLinks dat Groningen vooral erg groen heeft gestemd. “En dat past ons”, zei Van Keulen, vanaf 2012 wethouder. “Wij hebben de afgelopen jaren hard meegewerkt aan de verduurzaming en vergroening van Groningen.” Van Keulen wil blijven inzetten op werk en banen voor iedereen. “Alleen dan kunnen we een duurzame en inclusieve toekomst bieden voor deze stad.”

Een groot deel van de kiezers heeft gekozen voor het groen en rood van GroenLinks, zei lijsttrekker Inge Jongman van de ChristenUnie (van 2 naar 3 zetels). “Het rood en groen is bepalend voor de toekomst van de gemeente Groningen.” Jongman vindt dat GroenLinks met de PvdA de kern van het nieuwe college moet zijn. De ChristenUnie is bereid mee te doen. “Voor ons is het dragen van bestuurlijke verantwoordelijkheid niet een kwestie van aanschuiven maar een kwestie van inhoud en het verschil maken voor inwoners.”

Hollandse stamppot

Voor de Partij van de Dieren (van 1 naar 3 zetels) moet de focus in de politiek anders. “In een college met de Partij voor de Dieren dient behoud van groen niet slechts een groen sausje te zijn over een Hollandse stamppot”, aldus lijsttrekker Kirsten de Wrede, die een plantaardige toekomst voor zich ziet. “Compassie met alles wat leeft moet het fundament zijn van een open akkoord.” Het CDA vindt dat de 4 grootste partijen (GroenLinks, PvdA, D66 en SP) eerst naar een coalitie moeten kijken. “Dan heb je getalsmatig een grote meerderheid”, aldus lijsttrekker René Bolle. “Deze coalitie moet wel een brug slaan naar de oppositie, ondernemers, inwoners en maatschappelijke organisaties.”

Raadslid Marjet Woldhuis splitste zich in de huidige raadsperiode af van de Stadspartij (nu Stad en Ommeland) en ging alleen verder als 100% Groningen. Zij haalde 2 zetels bij de verkiezingen op 21 november. Voor Woldhuis is het onacceptabel als er een college zonder vrouwen komt. “Diversiteit in bestuurders is niet alleen representatief voor onze inwoners, het zorgt ook voor inclusieve visies en betere besluitvorming.” Vrouwen in het college ziet Woldhuis graag toegevoegd aan de opdracht van informateur Van Gent. De man-vrouwverdeling houdt ook GroenLinks bezig. Lijsttrekker Chakor vindt het jammer dat er maar 16 vrouwen in de nieuwe raad komen. “Ondanks de goede intenties en Raad zoekt Vrouw is het niet gelukt een uitgebalanceerde volksvertegenwoordiging te krijgen. Hier moeten we richting 2022 aan werken.”

Out of the box

Lijsttrekker Amrut Sijbolts van Stad en Ommeland (van 3 naar 2 zetels) ziet een “stevige ruk naar links”. Hij vindt dat GroenLinks met meer winnaars moet praten over een brede coalitie die out of the box denkt. “Mocht dat niet lukken, dan kan één van de verliezende partijen aanschuiven. Als er een beroep op ons wordt gedaan, valt er met ons te praten.” Lijsttrekker Marten Duit van Student en Stad (van 2 naar 1 zetel) is verheugd over de ruk naar links met de winst voor GroenLinks, Partij voor de Dieren en ChristenUnie. “Dat vinden wij als dé fietspartij van Groningen een positief gegeven. Dat betekent dat we vol kunnen inzetten op duurzaamheid en progressief beleid.”

Voor nieuwkomer PVV is de missie geslaagd, zei lijsttrekker Ton van Kesteren (nieuw met 1 zetel). “PVV-stemmers hebben gekozen voor Groningse nuchterheid.” Volgens hem zal met GroenLinks aan de knoppen duurzaamheid en energietransitie uitgangspunt van alle beleidsuitingen zijn. “Maar daar zullen de inwoners van Groningen niet zo veel aan hebben. De kiezer zal worden geconfronteerd met een lege portemonnee. De doorgeslagen ambities rond duurzaamheid en energietransitie zijn contraproductief en gaan ten koste van veel belangrijkere sociaal-maatschappelijke opgaven.”

Deuk in legitimeit

Vrijwel alle fracties betreurden de lage opkomst van de deze herindelingsverkiezing in Groningen, Haren en Ten Boer voor de gemeenteraad van de nieuwe gemeente Groningen: 44 procent. “Vijf keer een uitverkochte Euroborg ging niet naar de stembus”, aldus CDA-voorman Bolle die de opkomst bedroevend noemde. “Alarmerend”, vond Duit van Student en Stad. Hij noemde de lage opkomst een deuk in de legitimiteit van de gemeenteraad.” De afkeer van de politiek was de afgelopen weken bij ons op straat zeer te merken”, zocht Sijbolts (Stad en Ommeland) naar een verklaring.

D66-lijsttrekker Paul de Rook zei het gevoel te hebben dat zonder de actieve campagnes van de verschillende partijen en de gemeentelijke campagne in het kader van de Week van de Democratie de opkomst nog lager was uitgevallen. Bloemhoff (PvdA) vond dat ‘Groningen’ het met 44 procent nog heel aardig heeft gedaan in vergelijking met andere gemeenten. Zij noemde Leeuwarden waar de opkomst bij de herindelingsverkiezingen van vorig jaar 40% was. Chakor (GroenLinks): “Ik zie het als een gezamenlijke opdracht om te kijken hoe we de opkomst in 2022 aanzienlijk kunnen verhogen.” 100% Groningen wil een onderzoek naar de oorzaken van de lage opkomst.

Duidingsdebat terugkijken (ca. 1,5 uur)