Ontevredenheid over de noordzijde en oostzijde van de Grote Markt maakte dat in de loop der jaren verschillende stadsbesturen nadachten en discussieerden over de ontwikkeling van het stadshart. Dit resulteerde in eerste instantie in het plan Nieuwe Noordzijde. Dit plan werd in 2001 onderwerp van een referendum en de uitslag was ondubbelzinnig: naar de prullenbak ermee. Heet hangijzer was de parkeergarage onder de Grote Markt.
Terug bij af dus. Bij de ontwikkeling van een nieuw plan voor de Grote Markt werd de stad intensief betrokken: een groot opinieonderzoek en de oprichting van een denktank met zo’n 40 betrokken Stadjers uit alle lagen van de bevolking, het Grote Markt Forum. Het Forum kwam regelmatig bij elkaar om te praten over de toekomst van de Grote Markt. Daarbij kwam de oostzijde in beeld, de zwakste plek van de binnenstad.
Er werd een prijsvraag georganiseerd voor de toekomstige invulling. Uit de ruim 80 inzendingen maakte het Grote Markt Forum een keuze. Het Huis van Informatie & Geschiedenis, ingediend door de Openbare Bibliotheek, het Groninger Museum en het Noordelijk Scheepvaartmuseum, werd enthousiast ontvangen. Deze voorziening kon aangevuld worden met kleinere initiatieven zoals winkels en horeca. Vervolgens was architect/ stedenbouwkundige Willem Jan Neutelings het Grote Markt Forum behulpzaam bij het zoeken naar een ruimtelijke oplossing voor de – door velen als onherbergzaam ervaren – oostzijde van de Grote Markt.
Het plan van Willem Jan Neutelings bestond uit drie onderdelen:
1. de oostelijke gevelwand van de Grote Markt gaat 17 meter naar voren om de vooroorlogse intimiteit van het plein te herstellen;
2. de parkeergarage gaat ondergronds en maakt ruimte voor een stadsplein: de Nieuwe Markt;
3. aan de Nieuwe Markt, achter de oostwand, komt een publiekstrekker: het Groninger Forum (de inmiddels nieuwe naam voor het Huis van Informatie & Geschiedenis)
In 2005 vroegen de tegenstanders van de plannen voor de oostzijde van de Grote Markt een referendum aan. Onderwerp was de startnotitie Grote Markt oostzijde. Een samenvatting van deze notitie is hier te lezen. Ongeveer 40% van de Stadjers ging op 29 juni naar de stembus. Een meerderheid van 53,4% stemde vóór het plan. Het vlugschrift over het referendum is hier in te zien.
Het referendum kreeg in 2007 een aansprekend vervolg toen mensen van binnen en buiten Groningen mochten meebeslissen over de architectuur van het Groninger Forum. Zeven ontwerpen van architectenbureaus uit binnen- en buitenland werden in de Martinikerk gepresenteerd. De publieksenquête verliep via internet, waar 17.000 mensen hun stem uitbrachten. Het ontwerp van het Amsterdamse bureau NL Architects kwam als winnaar uit de bus.
Ook de plannen voor de nieuwe oostwand werden verder uitgewerkt. Rond de zomer van 2007 werd het beeldkwaliteitsplan van de Berlijnse architect Thomas Müller gepresenteerd op een druk bezochte avond in de Oosterpoort. Voor de nieuwbouw van studentensociëteit Vindicat atque Polit werd na een openbare aanbesteding - in nauw overleg met de gebruikers - het ontwerp van het Groningse architectenbureau DeZwarteHond gekozen.
Voor de andere panden aan de oostwand gaat ontwikkelaar VolkerWessels Vastgoed een aantal architecten benaderen. Deze worden in de loop van 2011 bekend.
