'Mit waarmte en diverdoatsie op weg naor 2020'
Het college van B&W heeft de Ouderenvisie 2020 vastgesteld. De kern van de visie is: maak ouderenbeleid overbodig, behalve voor de groep kwetsbare hoogbejaarden. De Ouderenvisie is uitgewerkt in vijf thema's: wonen, veiligheid, mobiliteit, vrije tijd en zorg en dienstverlening. Uitgangspunt van de visie is dat het in 2020 in de stad prettig toeven moet zijn voor iedereen en dus ook voor ouderen.
Visie
Om een betere toekomst te kunnen maken, moeten we er tenminste een kunnen bedenken. Vanuit dat perspectief is begonnen aan de samenstelling van een ouderenvisie 2020. In de huisvesting, de ruimtelijke ordening, de hoofdorganisatie van het verkeer en de zorg vinden we voortdurend sporen van het denkwerk van tien, twintig jaar geleden. Wij zijn vandaag in de gelegenheid een beslissende invloed uit te oefenen op de omstandigheden waaronder ouderen over twintig jaar leven. Maar dat kan alleen wanneer we alle ervaring bundelen van ouderen van nu, van ouderen van straks en van mensen die over de toekomst en over trends grondig hebben nagedacht.
De toekomstige senioren zijn individualistischer ingesteld dan de huidige. Ze zijn daarbij kritisch, autonoom en mondig. Bij de voortgaande individualisering keert men zich nadrukkelijk tegen het doorslaan naar egoïsme. Men wil dus wel zoveel mogelijk de eigen gang kunnen gaan en eigen keuzes kunnen maken, maar vanuit een maatschappelijke betrokkenheid met een rechtvaardig vangnet voor de onderkant van de samenleving. De wensen en verwachtingen van senioren zijn van invloed op de aandacht voor bijvoorbeeld wonen, bereikbaarheid en fysieke toegankelijkheid van voorzieningen, comfort, veiligheid en gezondheid. Zowel kwantitatief als kwalitatief is er dan ook meer dan voldoende aanleiding om het seniorenbeleid van de gemeente op de toekomst te richten. Die toekomstige stad vraagt niet zozeer om onderscheid op grond van leeftijd en inkomen, maar om een gezond samengaan van diverse leefstijlen met pijlers als:
- flexibiliteit in wonen en in zorg (doel: zo lang mogelijke zelfstandigheid in eigen huis en/of buurt, met oproepbare- en betaalbare hulp aan huis afhankelijk van de eigen wens en fysieke gesteldheid)
- veiligheid (zowel de werkelijke als de gevoelde)
- mobiliteit (zowel letterlijk, in de vorm van openbaar vervoer, fiets en auto, als virtueel, door middel van internet e.d.)
- meer op senioren gerichte keuzemogelijkheden voor vrije tijd bestedingen als (permanente) educatie, kunst, cultuur, sport, recreatie en uitgaan.
Wonen
Dat de stad Groningen er voor iedereen is, betekent iets voor het wonen in de stad voor ouderen. De andere leefstijl van toekomstige ouderen met onder andere een grotere behoefte aan zelfstandigheid, houdt in dat er voldoende moet worden afgestemd op de levensloop van mensen. Duidelijk is dat die levensloop en behoeften niet bij iedereen hetzelfde zijn.
Een aantal ouderen geeft aan samen te willen leven in 'complexen' waar wonen, zorg en leven worden gedeeld op een individuele basis. Het groepswonen in een serie appartementen met de mogelijkheid voor een zorg- en dienstverleningsstructuur en gezamenlijk ondernemen van activiteiten, in een mix van jongere(n) (ouderen) en ouderen met een gezamenlijke ruimte, is hierbij uitgangspunt. Vrijheid van keuze en langdurige zelfstandigheid is in deze woonvorm beter gewaarborgd. Deze moderne 'senior villages' hebben een open verbinding met de omgeving, waarbij de gemeenschappelijke voorzieningen ook toegankelijk zijn voor andere buurtbewoners. Het zijn daarmee mini woon-zorg-zones geworden.
Veiligheid
Verkeers- en sociale veiligheid dienen steeds onderdeel te vormen van de integrale planvorming rond ouderenbeleid. Wijkvernieuwing biedt kansen om bestaande onveilige situaties stadsdeelgewijs aan te pakken. Dit is voor een gevoel van veiligheid waarschijnlijk niet voldoende. Ouderen blijken soms ook 'veilige wijken' als onveilig te ervaren. Aspecten als weerbaarheid, een goed gezichts- en gehoorsvermogen en goed ter been zijn, zijn van belang voor het veiligheidsgevoel.
In de rondetafelgesprekken bleek dat veel ouderen zodra het donker is om veiligheidsredenen niet meer de deur uitkomen. Ook het openbaar vervoer wordt 's avonds minder gebruikt. Het is van belang om dit thema uit te werken. Wat zijn de achtergronden en wat zijn de oplossingen? Voorkomen dat mensen nog naar buiten moeten of hen volgen met een camera. Individueel in een taxi? Of juist met elkaar in een verlichte tram met conducteur.
Mobiliteit
Ouderen zijn in 2020 zelfstandiger en mobieler. De meeste ouderen hebben een duidelijke voorkeur voor een eigen auto. Uit de gesprekken met ouderen blijkt dat het bezit van een auto bijdraagt tot een gerust gevoel. Dit geld ook voor toekomstige ouderen, zelfs als die liever gebruik maken van fiets of openbaar vervoer. Om onze stad bereikbaar te houden, maken wij ons sterk om ook ouderen op een andere manier te mobiliseren. Maar moeten we er daarbij voor zorgen dat het openbaar vervoer maximaal gedifferentieerd is (basis-OV, vraagafhankelijk OV en auto's)? Of moet het openbaar vervoer juist krachtig uniform zijn, voor iedereen toegankelijk? Wordt de stad anno 2020 aantrekkelijk voor ouderen door constructies als deel/huur/leen-auto's per wijk, gerichte deel taxisystemen, city bussen of kortingen op snorfietsen?
Vrije tijd
Ouderen zullen in de toekomst langer doorwerken, al neemt naarmate de leeftijd vordert vaak de hoeveelheid vrije tijd toe. In Groningen van 2020 kan iedereen die vrije tijd op een prettige en zinvolle manier invullen. De in de stad aanwezige voorzieningen voor vrije tijd en welzijn spelen op de vraag van ouderen in. Uit de trendanalyse en de gesprekken met ouderen van straks blijkt dat de smaken straks sterk zullen verschillen. Er is dus behoefte aan een grote verscheidenheid aan voorzieningen. Tegelijk is ook een grote spreiding nodig, zodat iedereen in de eigen omgeving voor sport en recreatie terecht kan. Het laat zich raden dat een grotere verscheidenheid slechts is te combineren met een betere ruimtelijke spreiding als niet overal alle voorzieningen zijn te vinden. Wijken zullen ook in hun voorzieningen grotere verschillen vertonen. Uiteraard blijft een aantal voorzieningen gecentreerd zoals de schouwburg en bioscopen. De openbaar vervoervoorzieningen verzekeren een goede bereikbaarheid voor iedereen.
Zorg en dienstverlening
Een deel van de ouderen zal ook in 2020 zorg behoeven. Nog minder dan nu zullen ouderen aanspraak maken op dezelfde zorgpakketten: de behoefte aan keuzevrijheid en differentiatie neemt toe. Uit het onderzoek van Motivaction blijkt dat het aantal zorgbehoevenden door de groei van het aantal 75 plussers anno 2020 groter zal zijn dan nu. Dit heeft gevolgen voor de zorgvoorzieningen, omdat het beroep op deze voorziening stijgt naarmate men ouder wordt. Zo neemt het aantal aanvragen voor professionele zorg, dus voor verpleeg- of verzorgingshuiszorg en thuishulp toe. De meeste komen nu al van ouderen boven de 85 jaar.
Alles wijst er op dat mensen zich steeds minder naar dienstverlening en zorg zullen (willen) verplaatsen, maar dat dienstverlening en zorg aan huis vooral de toekomst heeft. Ook lijkt het er op dat bij een beter inkomen ouderen steeds vaker genegen zullen zijn daarvoor zelf te betalen of zich daarvoor goed bij te verzekeren. Vooral als zij daarmee gegarandeerd kunnen rekenen op dienstverlening en zorg op het moment dat zij het nodig hebben, want de mantelzorg neemt in omvang af.
De volledige tekst van de gemeentelijke visie kunt u ook in Word downloaden (374 Kb).
